ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରାୟ ୨୦ ଜଣ ବିଦ୍ରୋହୀ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ନ୍ୟାସନାଲିଷ୍ଟ ସିଟିଜେନ୍ସ ପାର୍ଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଏନଡିଏକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଘୋଷଣା ଏକ ନୂତନ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଆଇନଗତ ବିତର୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବିଦ୍ରୋହୀ ସାଂସଦମାନେ ଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ସୁରକ୍ଷା ଦାବି କରିପାରନ୍ତି। ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, କେବଳ ଅନ୍ୟ ଦଳରେ ଯୋଗଦେବା ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ଅଯୋଗ୍ୟତାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ ନାହିଁ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ବିଧାନର ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀ ଅନୁଯାୟୀ ତଦନ୍ତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି, ଏବଂ ମିଶ୍ରଣକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବା ପାଇଁ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ପାଖରେ ଅନେକ ଆଇନଗତ ବିକଳ୍ପ ଅଛି।
ବିଦ୍ରୋହୀ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ କ’ଣ କୋର୍ଟରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିପାରିବ ଟିଏମସି?
ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଢାଞ୍ଚା ଅନୁଯାୟୀ, ମୂଳ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଯଦି ବିଶ୍ୱାସ କରେ ଯେ, ସେମାନେ ଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛନ୍ତି ତେବେ ବିଦ୍ରୋହୀ ସାଂସଦ କିମ୍ବା ବିଧାୟକଙ୍କ ବହିଷ୍କାରକୁ ଆଇନଗତ ଭାବରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିପାରିବ। ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ ସାଧାରଣତଃ ଲୋକସଭା କିମ୍ବା ବିଧାନସଭାର ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଆଯାଇଥାଏ। ତଥାପି, ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ ନ୍ୟାୟିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ।
ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ କ’ଣ?
ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଲୋକସଭା ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଏକ ଅଯୋଗ୍ୟତା ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିପାରିବ ଏବଂ ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀ ଅନୁଯାୟୀ ବିଦ୍ରୋହୀ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିପାରିବ। ବାଚସ୍ପତି ହେଉଛନ୍ତି ସାଂସଦମାନେ ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାର କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀ। ଯଦି ବାଚସ୍ପତି କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତି, ତେବେ ପୀଡିତ ଦଳ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ହାଇକୋର୍ଟକୁ ଯାଇ ସମୟୋଚିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମାଗିପାରିବେ।
କେବଳ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ନିୟମ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ
ଅନେକ ବିଦ୍ରୋହୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଦଳର ଅତି କମରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବିଧାୟକଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଦାବି କରି ଅଯୋଗ୍ୟତା ଏଡାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ତଥାପି ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥେଷ୍ଟ କଠୋର କରିଛି। ୯୧ ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଏକ ସରଳ ଦଳ ବିଭାଜନ ଉପରେ ଆଧାରିତ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ପୁରୁଣା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରିଛି। ଆଜି, ବିଦ୍ରୋହୀମାନେ କେବଳ ବିଧାୟକ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ଥିବାରୁ ଆଇନଗତ ସ୍ୱୀକୃତି ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ମିଶ୍ରଣକୁ ଏକ ଦ୍ୱୈତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପରୀକ୍ଷା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ
ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବକୁ ବିଦ୍ରୋହୀ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସହିତ ବୈଧ ମିଶ୍ରଣର ପ୍ରମାଣ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏକ ମିଶ୍ରଣକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏଥିରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଧାୟକଙ୍କ ଅତି କମରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
କେବଳ ଅନ୍ୟ ଦଳ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ ଘୋଷଣା କରିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଉପରେ ମିଶ୍ରଣର ବୈଧତା ନିର୍ଭର କରିବ।
କୋର୍ଟ କେବେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିପାରିବେ?
ଯଦି ବାଚସ୍ପତି ପକ୍ଷପାତିତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ପ୍ରାକୃତିକ ନ୍ୟାୟର ନୀତି ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ବୈଧ ଆଇନଗତ ଆଧାର ବିନା ଏକ ବିଦ୍ରୋହୀ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରମାଣ ଥାଏ, ତେବେ କୋର୍ଟ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିପାରିବେ। ଯଦି ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିବା ମିଶ୍ରଣରେ ପ୍ରକୃତ ସାଂଗଠନିକ ଅନୁମୋଦନ ନାହିଁ, ତେବେ ନ୍ୟାୟିକ ଯାଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।