ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଗତ ଜୁଲାଇ ୨୦ ତାରିଖ ସୋମବାରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସଂସଦର ୨୦୨୬ ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନ ଆଜିଠାରୁ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପାଇଁ ମୁଲତବୀ ରହିଛି। ୨୫ ଦିନର ଏହି ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ଏହି ଅଧିବେଶନ ସମୟରେ ଲୋକସଭାରେ ୧୧ଟି ବିଲ୍ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୨ଟି ବିଲ୍ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା। ଲୋକସଭାରେ ୧୨ଟି ବିଲ୍ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମଧ୍ୟ ୧୨ଟି ବିଲ୍ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା। ଅଧିବେଶନ କାଳରେ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ୧୨ଟି ବିଲ୍ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା।
ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନ ପୂର୍ବରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ଦୁଇଟି ଅଧ୍ୟାଦେଶ-‘ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ବିଚାରପତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା) ସଂଶୋଧନ ଅଧ୍ୟାଦେଶ, ୨୦୨୬’ ଏବଂ ‘ଆୟକର (ସଂଶୋଧନ) ଅଧ୍ୟାଦେଶ, ୨୦୨୬’ ର ପ୍ରାବଧାନଗୁଡ଼ିକୁ ସାମିଲ ଓ ବଦଳାଉଥିବା ଦୁଇଟି ବିଲ୍କୁ ଉଭୟ ଗୃହରେ ବିଚାର ସହ ଗୃହୀତ କରାଯାଇଛି।
୨୦୨୨-୨୩ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ଅନୁଦାନ ଦାବି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ବିନିଯୋଗ ବିଲ୍କୁ ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ ରେ ଲୋକସଭାରେ ଆଗତ, ବିଚାର ଓ ଗୃହୀତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ ରେ ରାଜ୍ୟସଭା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଫେରସ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେହିପରି ବିଦେଶୀ ଅନୁଦାନ (ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍, ୨୦୨୬କୁ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ସଂସଦର ଯୁଗ୍ମ କମିଟିକୁ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଇଥିଲା।
ସାର୍ବଜନୀନ ପରୀକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଚିନ୍ତାଗୁଡ଼ିକର ତୁରନ୍ତ ସମାଧାନ ପାଇଁ, ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ‘ସାର୍ବଜନୀନ ପରୀକ୍ଷା (ଅସାଧୁ ଉପାୟ ନିବାରଣ) ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍, ୨୦୨୬’କୁ ୨୦୨୪ର ମୂଳ ଆଇନରେ ସଂଶୋଧନ କରିବା ପାଇଁ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିଲର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଆଇନ ଅଧୀନରେ ହେଉଥିବା ଅପରାଧଗୁଡ଼ିକର ଦ୍ରୁତ ତଦନ୍ତ ଓ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ବିଚାର ନିଶ୍ଚିତ କରିବା; ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ କୋର୍ଟ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସରକାରୀ ପ୍ରୋସିକ୍ୟୁଟର (ସରକାରୀ ଓକିଲ) ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ କ୍ଷମତାର୍ପଣ କରିବା; ଦୁଇ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତଦନ୍ତ ଏବଂ ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବା; ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଟାସ୍କ ଫୋର୍ସ ଗଠନ କରିବାକୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ସମର୍ଥ କରିବା; ଅପରାଧ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡବିଧାନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା; ଏବଂ ହାଇକୋର୍ଟର ଡିଭିଜନ ବେଞ୍ଚ ସମ୍ମୁଖରେ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଆବେଦନ (ଅପିଲ୍) କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା। ଏହି ବିଲ୍ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ପାରିତ ହୋଇ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି।
ଅଧିବେଶନ କାଳରେ ଉଭୟ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ପାରିତ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟ କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ବିଲ୍ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
- ‘ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ମାନ ଅବମାନନା ପ୍ରତିରୋଧ (ସଂଶୋଧନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬’ ମାଧ୍ୟମରେ ୧୯୭୧ର ମୂଳ ଆଇନର ଧାରା ୩ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗୀତ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍’କୁ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ସଂଶୋଧନ ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍ ଗାନ କରିବାରେ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବା କିମ୍ବା ଗାୟନ ଚାଲିଥିବା ସଭାରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଏକ ଅପରାଧ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ସହ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡବିଧାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
- ଜନ୍ମ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପଞ୍ଜୀକରଣ (ସଂଶୋଧନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହା ୧୯୬୯ର ମୂଳ ଆଇନକୁ ସଂଶୋଧନ କରି ଜନ୍ମ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ବିଳମ୍ବ ପଞ୍ଜୀକରଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଆହୁରି କଠୋର କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଏକ ସରଳୀକୃତ ଯାଞ୍ଚ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରେ। ବିଲରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ଯେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପରେ କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଜଣେ ଦକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ, ଯେତେବେଳେ କି ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଜଣେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ ବିଚାର ବିଭାଗୀୟ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ ଆବଶ୍ୟକ।
- ସୂକ୍ଷ୍ମ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଉଦ୍ୟୋଗ ବିକାଶ (ସଂଶୋଧନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହି ବିଲ୍ ୨୦୦୬ ର ଆଇନରେ ସଂଶୋଧନ କରି ସୂକ୍ଷ୍ମ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଉଦ୍ୟୋଗ (ଏମଏସଏମଇ) ଗୁଡ଼ିକର ମାଗଣା ଏବଂ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ପଞ୍ଜୀକରଣ ପାଇଁ ଏକ ଜାତୀୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହା ସହିତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପହଞ୍ଚାଯିବାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ବିଳମ୍ବିତ ପାଉଣା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିବାଦର ଦ୍ରୁତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ‘ଇଜ୍ ଅଫ୍ ଡୁଇଂ ବିଜନେସ୍’ (ବ୍ୟବସାୟ କରିବାର ସୁଗମତା) କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ କେତେକ ପ୍ରାବଧାନର ଉଲ୍ଲଂଘନ ଜନିତ ଅପରାଧଗୁଡ଼ିକୁ ଅପରାଧମୁକ୍ତ କରିବା ସହ ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପରେ ସାବଧାନ/ସତର୍କ କରାଯାଇ ଦୋଷସାବ୍ୟସ୍ତ-ଆଧାରିତ ଜରିମାନା ବଦଳରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମିକ ଜରିମାନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ କରି ଏମଏସଏମଇ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
- ବ୍ୟାଙ୍କର୍ସ ବୁକ୍ସ ଏଭିଡେନ୍ସ ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହି ବିଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ରେକର୍ଡ, ତାହା ଭୌତିକ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍, ଡିଜିଟାଲ୍, ଭର୍ଚୁଆଲ୍, କ୍ଲାଉଡ୍-ଆଧାରିତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପରେ ଥାଉ ନା କାହିଁକି, ତାହାକୁ ‘ବ୍ୟାଙ୍କର୍ସ ବୁକ୍ସ’ ସଂଜ୍ଞା ପରିସରଭୁକ୍ତ କରି ଏହାର ପରିସରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବ୍ୟାପକ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି-ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ-ଉପଯୋଗୀ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହା ପ୍ରମାଣପତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ମାନକୀକରଣ କରେ ଏବଂ ମାନୁଆଲ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ପ୍ରମାଣୀକରଣକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା ସହ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ରେକର୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଭୌତିକ କିମ୍ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ରୂପେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ କରେ। ଏହା ସହିତ ଏହା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ସମଗ୍ର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ବ୍ୟାପ୍ତି ପ୍ରସାରିତ କରିବାକୁ କ୍ଷମତାପନ୍ନ କରେ ଏବଂ ନ୍ୟାୟିକ ଉପସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ‘ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାରଣ’ର ପରିଭାଷା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ।
- କେରଳ (ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହି ବିଲ୍ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩ ଅନୁଯାୟୀ “କେରଳ” ରାଜ୍ୟର ନାମ “କେରଳମ୍” ଭାବେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଥମ ଅନୁସୂଚୀକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
- ଜାତୀୟ ସମବାୟ ବିକାଶ ନିଗମ (ସଂଶୋଧନ) ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହି ବିଲ୍ ‘ଜାତୀୟ ସମବାୟ ବିକାଶ ନିଗମ ଆଇନ, ୧୯୬୨’ ର ସଂଶୋଧନ କରି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜ୍ଞପ୍ତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ‘ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀ’ର ସଂଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିବା, ଶିଳ୍ପଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ଭୌଗୋଳିକ କଟକଣାକୁ ହଟାଇବା, ବୈଧାନିକ ସନ୍ଦର୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ଅପଡେଟ କରିବା, ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ପ୍ରାବଧାନଗୁଡ଼ିକୁ ବାଦ୍ ଦେବା ଏବଂ ନିଗମକୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରି ସମବାୟ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ନମନୀୟତା, ଆଇନଗତ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହ ଅଧିକୃତ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଋଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଆଦାନପ୍ରଦାନକୁ ସୁଗମ କରିବ, ଯାହା ସମବାୟ ବିକାଶ ପାଇଁ ସମୟୋପଯୋଗୀ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ତ୍ୱରିତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
- ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ସଂସ୍କାର ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହି ବିଲ୍ ବିଭିନ୍ନ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି, ସ୍ୱାଧୀନତା, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା, ନିଯୁକ୍ତି, ସେବା ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଏବଂ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଶାସନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ସମାନତା ଆଣିବା, ଏକ ‘ଜାତୀୟ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ ଆୟୋଗ’ ଗଠନ କରିବା ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଜଡ଼ିତ କିମ୍ବା ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଆଇନଗୁଡ଼ିକରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସଂଶୋଧନ ଆଣିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
- ଖଣି ଏବଂ ଖଣିଜ (ବିକାଶ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍, ୨୦୨୬: ଏହି ବିଲ୍ ‘ଖଣି ଏବଂ ଖଣିଜ (ବିକାଶ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ଆଇନ, ୧୯୫୭’ ର ସଂଶୋଧନ କରି ଖଣିଜ କ୍ଷେତ୍ରର ରାଜସ୍ୱ/ରାଜକୋଷୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିଶ୍ଚିତତା, ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ପୂର୍ବାନୁମାନଯୋଗ୍ୟତା ଆଣିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜାତୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ମିଳିବ; ଏହା ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ସୁଗମ କରିବ ଏବଂ ଶେଷରେ ‘ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭’ ର ପରିକଳ୍ପନାକୁ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ଏହି ଅଧିବେଶନରେ ଲୋକସଭାର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ପ୍ରାୟ ୧୯% ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ପ୍ରାୟ ୩୯% ଥିଲା।