ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱ ଅସ୍ତ୍ର ନିରୀକ୍ଷଣ ସଂଗଠନ SIPRI ର ସଦ୍ୟତମ ରିପୋର୍ଟ ଦାବି କରିଛି ଯେ, ଭାରତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଅତି କମରେ ୧୨ଟି ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିୟୋଜନ କରିଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କିଛି ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାରତୀୟ ଯୁଦ୍ଧଜାହାଜ, ବୁଡ଼ାଜାହାଜ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମରିକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସର୍ବଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଦେଶ ଭାରତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ଭାରତ ତୁରନ୍ତ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି। ଏହି ଦାବି ଭାରତର ପୂର୍ବ ପରମାଣୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।
SIPRI ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏହାର ପରମାଣୁ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି ଏବଂ ଅତି କମରେ ୧୨ଟି ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିୟୋଜନ କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ, ଭାରତ ତାର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଭଳି ବିତରଣ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୃଥକ ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଥିଲା। ତଥାପି ଏଥର ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଭାରତ କିଛି ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରକୁ ସେମାନଙ୍କର ଡେଲିଭରି ସିଷ୍ଟମ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରିଛି କିମ୍ବା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସାମରିକ ଘାଟିରେ ରଖିଛି ଯେଉଁଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି। ଏହା ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ SIPRI ରିପୋର୍ଟରେ ଭାରତର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନିୟୋଜନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ବ ରିପୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ କେବଳ ଭାରତର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗଚ୍ଛିତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା।
ଭାରତରେ ୧୯୦ ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର
ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ମୋଟ ୧୯୦ ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର ଅଛି। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ୧୨ ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ବୁଡ଼ାଜାହାଜ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଭଳି ଡେଲିଭରି ସିଷ୍ଟମ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି, କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଫୋର୍ସ ବେସରେ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ, ଭାରତର ଦଶନ୍ଧି ପୁରୁଣା ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ପୃଥକ ସଂରକ୍ଷଣରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି ଯେ, ଭାରତ ଶାନ୍ତି ସମୟରେ ଲଞ୍ଚରଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ଏହାର ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରକୁ ପୃଥକ ରଖେ, କିନ୍ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପଦକ୍ଷେପ ଯେପରିକି କ୍ୟାନିଷ୍ଟରରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଟ୍ରୋଲ ବୃଦ୍ଧି, ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ଭାରତ ଶାନ୍ତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ପରମାଣୁ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରକୁ ଲଞ୍ଚର ସହିତ ରଖିବା ଦିଗରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛି।
ଦୁଇଟି ପରମାଣୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବହନକାରୀ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ
ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪ ରୁ ଦୁଇଟି ପରମାଣୁ ସକ୍ଷମ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ, INS ଅରିଘାତ ଏବଂ INS ଅରିଦମନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିଛି। ଉଭୟ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ପରମାଣୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବହନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ ପାଟ୍ରୋଲ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତିଶୋଧ କ୍ଷମତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିବା ପାଟ୍ରୋଲ ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଛି। ପରମାଣୁ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ଏପରି ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ପାଟ୍ରୋଲରେ ନିୟୋଜିତ କରାଯାଏ ଯାହା କିଛି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ରରେ ରହିପାରିବ। ଏହି ପାଟ୍ରୋଲ ସମୟରେ ସେମାନେ ସାମରିକ ନେତୃତ୍ୱ ସହିତ ସାମୟିକ ଯୋଗାଯୋଗ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି। ଭାରତର “ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟବହାର ନୁହେଁ” ନୀତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ପ୍ରାଥମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ୧୭୦ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର
SIPRI ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ୧୭୦ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନିୟୋଜନରେ ନାହିଁ। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନ ତୁଳନାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ବିକଶିତ କରୁଛି ଏବଂ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛି। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ କ୍ୟାମ୍ପେନ୍ ଟୁ ଆବୋଲିସ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ୱିପନ୍ସ (ICAN) ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଦାବି କରିଛି ଯେ, ୨୦୨୫ ରେ ବିଶ୍ୱରେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ମୋଟ ୧୧୯ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛି।
କେଉଁ ଦେଶ କେତେ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛି?
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ୬୯.୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର, ଚୀନ ୧୩.୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର, ୟୁନାଇଟେଡ୍ କିଙ୍ଗଡମ୍ ୧୨.୬ ବିଲିୟନ ଡଲାର, ରୁଷ ୯.୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର, ଫ୍ରାନ୍ସ ୭.୭ ବିଲିୟନ, ଭାରତ ୨.୮ ବିଲିୟନ, ପାକିସ୍ତାନ୧.୫ ବିଲିୟନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ୧.୨ ବିଲିୟନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛି। ଉତ୍ତର କୋରିଆ ଏହାର ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ୬୫୬ ମିଲିୟନ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛି।