ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ହଠାତ୍ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ପଠାଇବା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲେ କ’ଣ କରିବେ? ଏଣିକି ଏଭଳି ଘଟଣାର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ହୋଇପାରେ ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ସନ୍ଦେହଜନକ କାରବାର। ସାଇବର ଠକେଇ ଏବଂ ‘ମନି ମ୍ୟୁଲ୍’ ଆକାଉଣ୍ଟ ଜରିଆରେ ଅପରାଧୀମାନେ ଟଙ୍କା ଘୂରାଇବାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି।
ତେବେ ଏହା ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ଯେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହାକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିୟମ ଭାବେ ଲାଗୁ କରାଯାଇନାହିଁ।
କାହିଁକି ଆକାଉଣ୍ଟ ଉପରେ ଲାଗିପାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ରୋକ?
ସାଇବର ଠକେଇରେ ଚୋରି ହୋଇଥିବା ଟଙ୍କାକୁ ଅପରାଧୀମାନେ ଗୋଟିଏ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଅନ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ପଠାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଟଙ୍କା ଘୂରାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ସାଧାରଣତଃ ‘ମନି ମ୍ୟୁଲ୍’ ଆକାଉଣ୍ଟ କୁହାଯାଏ।
RBIର ମନି ମ୍ୟୁଲ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଭଳି ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ମନିଟରିଂ ଓ ଯଥାଯଥ KYC/AML ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
କେଉଁ ଆକାଉଣ୍ଟ ହୋଇପାରେ ଫ୍ରିଜ୍?
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ୟାଙ୍କର ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ମନିଟରିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ କୌଣସି କାରବାରକୁ ସାଇବର ଠକେଇ କିମ୍ବା ମନି ମ୍ୟୁଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କଲେ, ସେହି ସନ୍ଦେହଜନକ ଟଙ୍କା ଉପରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ରୋକ ଲଗାଯାଇପାରେ।
ଯଦି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଟଙ୍କାରାଶି ଉପରେ ସନ୍ଦେହ ଥାଏ, ତେବେ ସେହି ରାଶିକୁ ଡେବିଟ୍ କରିବାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ରୋକ ଲଗାଯିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଆଉ ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାଉଣ୍ଟଟି ମନି ମ୍ୟୁଲ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ସନ୍ଦେହ ହୁଏ, ତେବେ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା ଉଠାଣ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟତ୍ର ଟ୍ରାନ୍ସଫର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ ଡେବିଟ୍ ବ୍ଲକ୍ ଲଗାଯାଇପାରେ।
କ’ଣ ଏହି ‘ମନି ମ୍ୟୁଲ୍’ ଆକାଉଣ୍ଟ?
ସହଜ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଅନ୍ୟ କାହାର ସାଇବର ଠକେଇ କିମ୍ବା ବେଆଇନ ଭାବେ ଆୟ କରାଯାଇଥିବା ଟଙ୍କାକୁ ନିଜ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଗ୍ରହଣ କରି ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ, ତାହାକୁ ମନି ମ୍ୟୁଲ୍ ଆକାଉଣ୍ଟ କୁହାଯାଏ।
କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀ ଜାଣିଶୁଣି ଏଭଳି କାରବାରରେ ସାମିଲ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଆଉ କେତେକ ସମୟରେ ଲୋଭନୀୟ ଚାକିରି, କମିଶନ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଇ ଲୋକଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। RBI ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆକାଉଣ୍ଟର ଅପବ୍ୟବହାର ବିରୋଧରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖିବାକୁ କହିଆସିଛି।
ଆକାଉଣ୍ଟ ଫ୍ରିଜ୍ ହେଲେ ଗ୍ରାହକ କ’ଣ କରିବେ?
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ୟାଙ୍କ କୌଣସି ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଡେବିଟ୍ ବ୍ଲକ୍ ଲଗାଇଲେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ସୂଚନାରେ ରୋକ ଲଗାଇବାର କାରଣ, ସମ୍ପୃକ୍ତ କାରବାରର ବିବରଣୀ ଏବଂ ବ୍ଲକ୍ ହଟାଇବା ପାଇଁ କ’ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ହେବ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ରହିବ।
ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଡେବିଟ୍ ବ୍ଲକ୍ ସାଧାରଣତଃ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସମୀକ୍ଷା କରାଯିବ।
₹୧,୦୦୦ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ନେଇ କ’ଣ ପ୍ରସ୍ତାବ?
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମରେ ₹୧,୦୦୦ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର କାରବାର ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ₹୧,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ କଲେ ଆକାଉଣ୍ଟ ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଯିବ—ଏଭଳି ଅର୍ଥ ନୁହେଁ। ବ୍ୟାଙ୍କର ଫ୍ରଡ୍-ସମ୍ପର୍କିତ ମନିଟରିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ରେ ସନ୍ଦେହଜନକ ସଙ୍କେତ ମିଳିବା ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ।
କେବେଠାରୁ ଲାଗୁ ହେବ ନୂଆ ନିୟମ?
ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ କଥା ହେଉଛି, ଏହା ଏବେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିୟମ ନୁହେଁ। RBI ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଜନସାଧାରଣ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କ ମତାମତ ନେଉଛି। ଆପଣଙ୍କ ଦିଆଯାଇଥିବା ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମତାମତ ଦେବାର ଶେଷ ତାରିଖ ୨ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୭ରୁ ଲାଗୁ ହେବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।
ତେଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନଠାରୁ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ଫ୍ରିଜ୍ ହେବା ଭଳି କୌଣସି ନୂଆ ସାଧାରଣ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଢାଞ୍ଚା, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଇବର ଠକେଇର ଟଙ୍କାକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରି ଆଗକୁ ଯିବାରୁ ରୋକିବା।