ଲକ୍ଷ୍ନୌ: ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଏକ ବିଶାଳ ଲଗ୍ଜରୀ ବସ୍। ପାଖରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅକ୍ଷରରେ ଲେଖା—‘ସମାଜବାଦୀ PDA ଯାତ୍ରା’। ବସ୍ରେ ଡକ୍ଟର ଭୀମରାଓ ଆମ୍ବେଦକର, ରାମ ମନୋହର ଲୋହିଆ, ଜନେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର ଓ ବେଣୀ ପ୍ରସାଦ ବର୍ମାଙ୍କ ସମେତ ୧୮ ଜଣ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଛବି। ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବଙ୍କ ଫଟୋ।
ଲକ୍ଷ୍ନୌସ୍ଥିତ ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ନୂଆ ରଥ ପହଞ୍ଚିବା ସହିତ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ‘PDA’କୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ପୁଣି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ସଦ୍ୟ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ ଅକ୍ଟୋବର ଶେଷ ସପ୍ତାହରେ ଏହି ବସ୍ରେ ରାଜ୍ୟବ୍ୟାପୀ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିପାରନ୍ତି; ତେବେ ରୁଟ୍ ଓ ତାରିଖ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନାହିଁ।
PDA ଏବେ କ’ଣ? ପଛୁଆ-ଦଳିତ-ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକରୁ ‘ପଣ୍ଡିତ’ ଯାଏଁ
ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟିର PDAର ମୂଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପଛୁଆ, ଦଳିତ ଓ ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ। ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ ୨୦୨୩ରୁ ଏହି ସାମାଜିକ ସମୀକରଣକୁ ନିଜ ଦଳର ରାଜନୈତିକ ଆଖ୍ୟାନର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ କରିଆସିଛନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ରେ ଏହି ଶବ୍ଦର ବ୍ୟାଖ୍ୟାରେ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଦେଖାଯାଇଛି। ଅଗଷ୍ଟରେ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ କହିଥିଲେ ଯେ PDAର ‘P’କୁ ‘ପଣ୍ଡିତ’ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଯାଇପାରେ। ଏହାକୁ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାଜ ଆଡ଼କୁ SPର ଆଉ ଏକ ସାମାଜିକ ପହଞ୍ଚ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅର୍ଥାତ୍, PDAର ମୂଳ ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥ ଏକ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏହାକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଏବେ ବଦଳୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।
କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ PDA?
ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ଜାତି ଓ ସାମାଜିକ ମେଣ୍ଟ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ନିର୍ବାଚନୀ ରଣନୀତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ରହିଆସିଛି। SPର ପାରମ୍ପରିକ ଆଧାର ଭାବେ ଯାଦବ ଓ ମୁସଲିମ ଭୋଟରଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଉଥିବାବେଳେ, PDA ମାଧ୍ୟମରେ ପଛୁଆ ଜାତି ଓ ଦଳିତ ବର୍ଗରେ ଆଧାର ବଢ଼ାଇବା ଦଳର ଘୋଷିତ ରାଜନୈତିକ ଆଖ୍ୟାନ ହୋଇଛି।
୨୦୨୪ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ SP ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ୮୦ ଆସନରୁ ୩୭ଟି ଜିତିଥିଲା। ସେହି ନିର୍ବାଚନରେ BJP ୩୩ଟି ଆସନରେ ସୀମିତ ରହିଥିଲା। ଏହା SPର ୨୦୨୨ ବିଧାନସଭା ପ୍ରଦର୍ଶନ ତୁଳନାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଥିଲା।
୨୦୨୨ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ SP ୪୦୩ ଆସନରୁ ୧୧୧ଟି ଜିତିଥିଲା ଏବଂ ତାହାର ଭୋଟ ଶେୟାର ୩୨.୦୬% ଥିଲା। BJP ୨୫୫ଟି ଆସନ ଓ ୪୧.୨୯% ଭୋଟ ପାଇଥିଲା।
୨୦୨୪ର ପରିଣାମ ପରେ ଆହୁରି ମଜବୁତ ହେଲା PDA ଚର୍ଚ୍ଚା
୨୦୨୪ର ଫଳାଫଳ SP ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ ହେଲା—ଦଳ ନିଜ ପାରମ୍ପରିକ ସାମାଜିକ ଆଧାର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥନ ଆଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲା। ଏହା ପରେ PDAକୁ SP ନିଜ ରାଜନୈତିକ ବାର୍ତ୍ତାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖିଛି।
କିନ୍ତୁ ୨୦୨୭ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—୨୦୨୪ର ଲୋକସଭା ଫଳାଫଳକୁ କି SP ସେହି ରୂପରେ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିପାରିବ?
ଏହାର ଉତ୍ତର ଏବେ ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ବିନା ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। କାରଣ ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନର ମୁଦ୍ଦା, ମେଣ୍ଟ, ପ୍ରାର୍ଥୀ ଓ ଭୋଟିଂ ପ୍ୟାଟର୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ନୂଆ ରଥ, ନୂଆ ବାର୍ତ୍ତା
ଏଥର SPର PDA ରଥ କେବଳ ପ୍ରଚାର ଯାନ ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ଦଳର ରାଜନୈତିକ ଆଖ୍ୟାନର ଚଳନ୍ତା ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ଭାବେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ପ୍ରାୟ ୧୫ ମିଟର ଲମ୍ବା ଏହି କଷ୍ଟମାଇଜ୍ଡ୍ ବସ୍ରେ ବୁଲେଟପ୍ରୁଫ୍ ଗ୍ଲାସ୍, ହାଇଡ୍ରୋଲିକ୍ ରୁଫ୍ ଲିଫ୍ଟ, ଛୋଟ ବୈଠକ କକ୍ଷ, ସୋଫା-କମ୍-ବେଡ୍, କିଚେନ୍, ପ୍ୟାଣ୍ଟ୍ରି, ଶୌଚାଳୟ, CCTV, ବାହ୍ୟ LED ସ୍କ୍ରିନ୍, Wi-Fi ଓ ଏସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଏହାର ନବୀକରଣ ଓ ଅପଗ୍ରେଡ୍ରେ ପ୍ରାୟ ୨ରୁ ୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି।
ବସ୍ରେ ‘PDA ଏକ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନ’ ଓ ‘PDA ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଏକ ସଂଘର୍ଷ’ ଭଳି ବାର୍ତ୍ତା ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଅଖିଳେଶ ଓ ମୁଲାୟମ ସିଂହ ଯାଦବଙ୍କ ଛବି ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ଦଳିତ ଭୋଟ: PDAର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା?
ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ଦଳିତ ଭୋଟ ଏକ ବଡ଼ ସାମାଜିକ-ନିର୍ବାଚନୀ ଗୋଷ୍ଠୀ। ଏହି କାରଣରୁ SP, BJP ଓ BSP ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ଏହି ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସମର୍ଥନ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଆସୁଛନ୍ତି।
ତେଣୁ PDAରେ ଦଳିତଙ୍କୁ ରଖିବା କେବଳ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ନୁହେଁ; ଏହାକୁ ଭୂମିସ୍ତରରେ ସଂଗଠନ, ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ ଓ ଟିକେଟ୍ ବଣ୍ଟନରେ କିପରି ପ୍ରତିଫଳିତ କରାଯାଉଛି—ସେଥି ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ହେଉଛି।
‘P’ ବଦଳିଲା, ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନା ବଢ଼ିଲା
PDAରେ ‘P’କୁ ‘ପଣ୍ଡିତ’ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ପରେ SPର ସାମାଜିକ ଆଉଟ୍ରିଚ୍ ନେଇ ନୂଆ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଅଖିଳେଶଙ୍କ ଏହି ମତକୁ ନେଇ ମାୟାବତୀ ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରିଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ବିରୋଧୀ ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି।
ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି—PDAର ମୂଳ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ‘ପଛୁଆ, ଦଳିତ, ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ’ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ୨୦୨୬ରେ SP ଏହାର ପରିସରକୁ ‘ପଣ୍ଡିତ’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇବାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଛି।
୨୦୨୭ ପାଇଁ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଏବେ ନଜର ଭୋଟରଙ୍କ ଉପରେ
ରାଜନୈତିକ ଯାତ୍ରାର ତାରିଖ ଓ ରୁଟ୍ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରଥ ଲକ୍ଷ୍ନୌରେ ପହଞ୍ଚିସାରିଛି। PDAର ବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ ରଥରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
୨୦୨୭ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଯାତ୍ରା SPର ସାମାଜିକ ମେଣ୍ଟକୁ କିପରି ଗଢ଼ିବ, ତାହା ଆଗାମୀ ମାସଗୁଡ଼ିକର ରାଜନୈତିକ ଗତିବିଧିରେ ଦେଖାଯିବ।
ରଥରେ ଛବି ଅଛି, ସ୍ଲୋଗାନ୍ ଅଛି, PDAର ନୂଆ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଅଛି। ଏବେ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା କେତେ ଦୂର ଭୋଟରଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ—ସେହି ହେବ ୨୦୨୭ ପୂର୍ବରୁ SPର ରାଜନୈତିକ ଅଭିଯାନର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ।