ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦିଲ୍ଲୀର ସତ୍ୟ ନିକେତନରେ ଏକ ପିଜି/ହଷ୍ଟେଲ କୋଠା ଭୁଶୁଡ଼ିବା ଘଟଣା ପରେ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି – ରାଜଧାନୀରେ ପିଜି କିମ୍ବା ହଷ୍ଟେଲ ଚଳାଇବା ପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ନିୟମ ରହିଛି? କେବଳ ଘର ଥିଲେ ତାହାକୁ ପିଜିରେ ପରିଣତ କରି ଦିଆଯାଇପାରିବ କି? ବେଆଇନ ମହଲା ନିର୍ମାଣ, ବେସମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିନିରାପତ୍ତା ନିୟମ ଅବହେଳା କଲେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରରେ। ପ୍ରସ୍ତାବିତ Paying Guest Accommodation Regulation and Safety Bill, 2026 ଅନୁଯାୟୀ ପିଜି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ନିୟମିତ କରିବା ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଦିଲ୍ଲୀରେ ପିଜି ମାଲିକଙ୍କୁ ସରକାରୀ ପୋର୍ଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ପତ୍ତି ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ପଞ୍ଜୀକରଣ ପରେ ପରିସରକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପଞ୍ଜୀକରଣ ନମ୍ବର ମିଳିବ।
ଏହାଦ୍ୱାରା କେଉଁଠି ପିଜି ଚାଲିଛି, କେତେ ଲୋକ ରହୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିଟି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଲୁଛି କି ନାହିଁ – କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ସହଜ ହେବ।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିଜି ପଞ୍ଜୀକରଣ ସହ ପରିଚାଳନା ଲାଇସେନ୍ସ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। ସ୍ଥାନୀୟ ଜୋନାଲ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ଏହି ଲାଇସେନ୍ସ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଆବାସିକ ଘରକୁ ବିନା ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ହଷ୍ଟେଲ କିମ୍ବା ପିଜି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପ୍ରଥା ଉପରେ ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇବା।
କୌଣସି ଘରକୁ ପିଜିରେ ପରିଣତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ କୋଠାର ଗଠନାତ୍ମକ ସୁରକ୍ଷା ଯାଞ୍ଚ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ବିଶେଷକରି ପୁରୁଣା କୋଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରମାଣିତ ଇଞ୍ଜିନିୟରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରାଲ୍ ଅଡିଟ୍ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।
କାରଣ ସାଧାରଣ ଘର ତୁଳନାରେ ପିଜିରେ ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ ରହନ୍ତି। ତେଣୁ କୋଠାର ଭାର ବହନ କ୍ଷମତା, ଗଠନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ଠିକ୍ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ଅନୁମୋଦିତ ନକ୍ସା ବାହାରେ ମହଲା ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ବେସମେଣ୍ଟରେ ବେଆଇନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ପିଜି ଚଳାଇବା ଉପରେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇପାରନ୍ତି।
କୋଠାକୁ ଅନୁମୋଦିତ ବିଲ୍ଡିଂ ପ୍ଲାନ୍, ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ବିଲ୍ଡିଂ ବାଇ-ଲ’ସ୍, ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନ୍, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଉଚ୍ଚତା ଓ FAR ଭଳି ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଗୁରୁତର ଅନିୟମିତତା ମିଳିଲେ ପରିସର ସିଲ୍ କରାଯିବା ସହ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇପାରେ।
ପିଜିରେ ଏକାଠି ଅନେକ ଲୋକ ରହୁଥିବାରୁ ଅଗ୍ନିନିରାପତ୍ତା ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ, କୋଠାର ଉଚ୍ଚତା ଓ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଭଳି ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଫାୟାର ସର୍ଭିସ୍ର Fire NOC ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।
ବିଶେଷକରି ୯ ମିଟରରୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ କୋଠାରେ ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ରହିଲେ ଅଗ୍ନିନିରାପତ୍ତା ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହୋଇଛି। ଏଥିସହ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରସ୍ଥାନ, ଅଗ୍ନିନିର୍ବାପକ ଉପକରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।
ପିଜି ମାଲିକମାନେ କେବଳ ଘର ମାଲିକ ଭାବେ ନୁହେଁ, ପିଜି ପରିଚାଳକ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁଥିବା ନଗର ନିଗମ ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଜମିର ବ୍ୟବହାର, ପରିମଳ, କୋଠାର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମ୍ୟୁନିସିପାଲ୍ ମାନଦଣ୍ଡ ଏହାର ଅଂଶ ହୋଇପାରେ।
ଅର୍ଥାତ୍ କେବଳ ଏକ ଘର ଆଇନଗତ ଭାବେ ଆବାସିକ ସମ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ପିଜି ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଇନସମ୍ମତ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ପିଜିରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ରେକର୍ଡ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଜରୁରୀ। ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପିଜି ମାଲିକଙ୍କ ଉପରେ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ପୋଲିସ ଯାଞ୍ଚ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ରେକର୍ଡ ରଖିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ରହିପାରେ।
ଏହାଦ୍ୱାରା ପିଜିରେ କେଉଁମାନେ ରହୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କିତ ମୌଳିକ ରେକର୍ଡ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପାଖରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିବ।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମର ଆଉ ଏକ ଦିଗ ହେଉଛି ପିଜି ବାସିନ୍ଦାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୁଳ୍କରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା। ଭଡ଼ା ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ ଆଦାୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସୀମା କିମ୍ବା ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ନେଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିପାରେ।
ସତ୍ୟ ନିକେତନ ଘଟଣା ପରେ ପିଜି ଓ ହଷ୍ଟେଲ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ କୋଠାଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ। ବିଶେଷକରି ପୁରୁଣା କୋଠାରେ ଅନୁମତି ବିନା ନିର୍ମାଣ, ବେସମେଣ୍ଟର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବ୍ୟବହାର ଓ ଅଗ୍ନିନିରାପତ୍ତା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥିବା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ତେଣୁ ପିଜି ମାଲିକଙ୍କ ପାଇଁ ବାର୍ତ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ – କେବଳ ଘର ଥିଲେ ହେବନି; ନିର୍ମାଣ ଅନୁମତି, ଗଠନାତ୍ମକ ସୁରକ୍ଷା, ଅଗ୍ନିନିରାପତ୍ତା, ପୌର ନିୟମ ଓ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପିଜି ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ହିଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ଆଇନସମ୍ମତ ପରିଚାଳନାର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର।