ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ସ୍ଥାୟୀ ଜମା ବା Fixed Deposit (FD) ରେ ଟଙ୍କା ରଖୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି, କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଯଦି କୌଣସି FD ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହାର ସୁଧ ହାର କମାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ସୁଧ ହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ହେଲେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଆଇନଗତ ଆଧାର ଦର୍ଶାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି ରାୟ ଏକ ₹5.89 କୋଟିର FD ସହ ଜଡ଼ିତ ମାମଲାରେ ଆସିଛି। ହିରୋ ଏକ୍ସପୋର୍ଟସ୍ ଏବଂ ଟିଫିନ୍ସ ବାରିଟ୍ସ, ଆସବେଷ୍ଟସ୍ ଆଣ୍ଡ ପେଣ୍ଟସ୍ ଲିମିଟେଡ୍ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ସମୟରେ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଏହି ଟଙ୍କା FDରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।
କ’ଣ ଥିଲା ପୂରା ମାମଲା?
ମାମଲାଟି ପୁରୁଣା ଏକ ବ୍ୟବସାୟିକ ବିବାଦ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଜୁଲାଇ ୨୦୦୮ରେ ହିରୋ ଏକ୍ସପୋର୍ଟସ୍ ଓ ଟିଫିନ୍ସ ବାରିଟ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟ ଟଙ୍କାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ₹5.89 କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ସେହି ସମୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ସର୍ବାଧିକ ସୁଧ ହାର ଦେଉଥିବା FDରେ ରଖିବାକୁ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଟଙ୍କା ପ୍ରଥମେ ABN Amro Bankରେ ଥିଲା, ଯାହା ପରେ Royal Bank of Scotland ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ NatWest Markets PLC ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥିଲା।
୭.୭୫%ରୁ ୩.୫%କୁ କମିଗଲା ସୁଧ
ଏହି FD ଉପରେ ଆରମ୍ଭରେ ୭.୭୫% ସୁଧ ମିଳୁଥିଲା। ପରେ ଏହା ୮.୨୫% ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପୁଣି ୭.୭୫%କୁ ଫେରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୩୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୮ରୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହି FD ଉପରେ ସୁଧ ହାରକୁ ହଠାତ୍ ୩.୫%କୁ କମାଇ ଦେଇଥିଲା। ଏହାକୁ ନେଇ ହିରୋ ଏକ୍ସପୋର୍ଟସ୍ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲା ଏବଂ ମାମଲା ହାଇକୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା।
ବ୍ୟାଙ୍କର ଯୁକ୍ତି କ’ଣ ଥିଲା?
ନାଟୱେଷ୍ଟ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ RBIର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଘରୋଇ ମିଆଦି ଜମା ବା FD ଉପରେ ସୁଧ ହାର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ରହିଛି। ବ୍ୟାଙ୍କ ଆହୁରି ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲା ଯେ FDର ଅବଧି ଶେଷ ହୋଇଯିବା ପରେ ଯଦି ଏହାକୁ ପୁନଃନବୀକରଣ କରାଯାଇନଥାଏ, ତେବେ ଜମା ରାଶି ଉପରେ ସଞ୍ଚୟ ଖାତାର ସୁଧ ହାର ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏହି ଯୁକ୍ତିକୁ ହାଇକୋର୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ।
ହାଇକୋର୍ଟ କ’ଣ କହିଲେ?
ମେ ୨୦୧୯ରେ ଜଣେ ଏକକ ବିଚାରପତି ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଶି ହାଇକୋର୍ଟର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ଜେନେରାଲଙ୍କ ନିକଟରେ ଜମା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏଥିସହ ୩୦ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୮ଠାରୁ ସୁଧକୁ ପୂର୍ବ ତିନି ବର୍ଷରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ହାରାହାରି ସୁଧ ହାର ଆଧାରରେ ଗଣନା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଏହାକୁ ନାଟୱେଷ୍ଟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଥିଲା। ମାମଲା ଦୁଇ ଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ମଧ୍ୟ କୋର୍ଟ ଏକକ ବିଚାରପତିଙ୍କ ରାୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଆଇନଗତ କିମ୍ବା ତଥ୍ୟଗତ ତ୍ରୁଟି ପାଇନଥିଲେ।
ବିଚାରପତି ଅବନୀଶ ଝିଂଗନ ଏବଂ ଶୈଲ ଜୈନଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ନାଟୱେଷ୍ଟର ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି।
FD ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ରାୟର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
ଏହି ମାମଲାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ହେଉଛି—କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା FDକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ସାଧାରଣ FD ଭଳି ମନଇଚ୍ଛାରେ ପରିଚାଳନା କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ବ୍ୟାଙ୍କ ଯଦି ଏଭଳି FDର ସୁଧ ହାର କମାଇବାକୁ ଚାହେଁ, ତେବେ ତାହା ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥ ଓ ବୈଧ କାରଣ ଦର୍ଶାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ରାୟ ମୁଖ୍ୟତଃ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଜମା ରାଶିର ସୁଧ ହାରକୁ ନେଇ ବ୍ୟାଙ୍କର ମନମାନି ଉପରେ ରୋକ ଲଗାଇବା ଦିଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅର୍ଥାତ୍, କୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ରଖାଯାଇଥିବା ₹5.89 କୋଟିର FD ଉପରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ମନଇଚ୍ଛାରେ ସୁଧ ହାର କମାଇ ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ। ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ରାୟ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ FDର ସୁଧ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଦେଇଛି।