Kalinga Literary Festival: ଲଳିତପୁର, ନେପାଳର ହୋଟେଲ ହିମାଳୟଠାରେ ଦୁଇ ଦିନର ଜୀବନ୍ତ ସାହିତ୍ୟିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପରେ କାଠମାଣ୍ଡୁ କଳିଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବ (କେଏଲ୍ଏଫ୍) ର ଚତୁର୍ଥ ସଂସ୍କରଣ ସଫଳତାର ସହ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ସମଗ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆରୁ ପ୍ରଶଂସିତ ଲେଖକ, କଳାକାର, ବିଦ୍ୱାନ, ଚିନ୍ତାନାୟକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସାଧକମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି, ଏହି ମହୋତ୍ସବ ସଂଳାପ, ସୃଜନଶୀଳତା ଏବଂ ସୀମା-ପାର ସାଂସ୍କୃତିକ ବୁଝାମଣାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଭାବରେ ନିଜର ସ୍ଥିତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଛି ।
“ସୀମା ବାହାରେ – ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବିଶ୍ୱରେ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ସାହିତ୍ୟ: ଏକ ଅଂଶୀଦାର ଭବିଷ୍ୟତର କଳ୍ପନା ଆଡକୁ” ଆଭିମୁଖ୍ୟ (ଥିମ୍) ଅଧୀନରେ ଆୟୋଜିତ ଏହି ମହୋତ୍ସବକୁ ନେପାଳର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ସୁଶୀଳା କାର୍କି ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ସମୃଦ୍ଧ ସାହିତ୍ୟିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ପାଳନ କରିବା ସହ ଆଞ୍ଚଳିକ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଅଂଶୀଦାର ସାଂସ୍କୃତିକ କଳ୍ପନା ପାଇଁ ସମସାମୟିକ ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସୁଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିଥିଲା ।
ଉଦ୍ଘାଟନୀ ଦିବସର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ଥିଲା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା, ଲେଖକ, କବି ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ପିୟୁଷ ମିଶ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଆଲୋଚନା। ୟୁନୁସ ଖାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚାଳିତ “ତୁମ୍ହାରୀ ଅଉକାତ କ୍ୟା ହୈ ପିୟୁଷ ମିଶ୍ର” ଶୀର୍ଷକ ଅଧିବେଶନରେ ମିଶ୍ର ନିଜର ପିଲାଦିନ, କଳାତ୍ମକ ଯାତ୍ରା, ନାଟକ ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା, ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସ୍ପଷ୍ଟବାଦୀ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ଛୁଇଁଥିଲା।
ଅନ୍ୟ ଏକ ବହୁ ପ୍ରଶଂସିତ ଅଧିବେଶନରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଗାୟିକା, ଅଭିନେତ୍ରୀ ତଥା ନାଟ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଇଲା ଅରୁଣ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ କି “ପରଦେ କେ ପିଛେ” ଅଧିବେଶନରେ ନିଜ ଜୀବନର କାହାଣୀ ସେୟାର କରିବା ସହ ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀ “ଚୋଲି କେ ପିଛେ” ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
ଏହି ମହୋତ୍ସବରେ ନେପାଳୀ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ “ଦି ଗ୍ଲୋବାଲ ଭଏସ୍ ଅଫ୍ ନେପାଳୀ ପୋଏଟ୍ରି” ଏବଂ “ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜେସ୍ ଅଫ୍ ଲିଟେରାରୀ ଫେଷ୍ଟିଭାଲ୍ସ” ଭଳି ଅଧିବେଶନ ସାମିଲ ଥିଲା।
ଉଦ୍ଘାଟନୀ ଅଧିବେଶନକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି କାଠମାଣ୍ଡୁ କେଏଲ୍ଏଫ୍ର ମହୋତ୍ସବ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ରଞ୍ଜନା ନିରୌଲା ସୀମା ପାର ହୋଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଯୋଡିବାରେ ସାହିତ୍ୟର ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଥିଲେ। “ସାହିତ୍ୟ କେବଳ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ବହି ମଧ୍ୟରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଏହା ବିଚାର, ସଂସ୍କୃତି, ସ୍ମୃତି, ଭାବନା ଏବଂ ମାନବୀୟ ସମ୍ଭାବନାର ଏକ ଉତ୍ସବ। ଏହି ମହୋତ୍ସବ କେବଳ ଏକ ସାହିତ୍ୟିକ ସମାବେଶ ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ଅଂଶୀଦାର ମଞ୍ଚ ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟତାକୁ ପୋଷଣ କରିଥାଏ। ସାହିତ୍ୟ ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରେ ଏବଂ ମଣିଷ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ କରେ,” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ସାହିତ୍ୟ, ସିନେମା, ସଙ୍ଗୀତ, ବ୍ୟଙ୍ଗ, ସମାଜ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ରୂପାନ୍ତରକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତାଉଦ୍ରେକକାରୀ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଥିଲା। “ସଙ୍ଗୀତ: ଶୁଣିବା ପାଇଁ ନା ଦେଖିବା ପାଇଁ?”, “ସିନେମା: ଗତକାଲି, ଆଜି ଏବଂ ଆସନ୍ତାକାଲି”, “ଏ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ସଜେସନ ଟୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଖଡଗୀ”, “ମନ୍ଥା: କର୍ଣ୍ଣାଳୀ ରାଇଜିଂ”, “ଲିଭିଂ ସିଭିଲାଇଜେସନ୍ସ: ସୋସାଇଟି, କଲ୍ଚର ଆଣ୍ଡ ଚେଞ୍ଜ”, ଏବଂ “ହ୍ୟୁମର ଆଣ୍ଡ ସାଟିରିକାଲ୍: ଓଲ୍ଡ ଲାଫ୍ଟର, ନ୍ୟୁ ଜୋକ୍ସ” ଭଳି ଅଧିବେଶନଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶକଙ୍କ ଉତ୍ସାହଜନକ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା।
“ୱାର୍ଡସ ଦ୍ୟାଟ୍ ସିଙ୍ଗ୍: ରାଜ ଶେଖର ଅନ୍ ପୋଏଟ୍ରି, ସିନେମା, ଆଣ୍ଡ ଦି ଲିରିସିଷ୍ଟସ କ୍ରାଫ୍ଟ” ଶୀର୍ଷକ ଏକ ବିଶେଷ ଅଧିବେଶନରେ ସମ୍ପଦା ମଲ୍ଲଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନାରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୀତିକାର ରାଜ ଶେଖର ଯୋଗଦେଇ ଗୀତ ରଚନା ଏବଂ କାହାଣୀ କହିବା ପଛରେ ଥିବା ସୃଜନଶୀଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଅନନ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
ଏହି ମହୋତ୍ସବରେ ପ୍ରତିଭା ରାୟ, ବିକାଶ ସ୍ୱରୂପ, ପରମିତା ଶତପଥୀ, ଉପେନ୍ଦ୍ରନାଥ ବେହେରା, ବଦ୍ରି ନାରାୟଣ, ନୀନା ବର୍ମା, ଅର୍ଚ୍ଚନା ସିଂ, ଜୟପ୍ରକାଶ ପାଣ୍ଡେ, କୁଳ ସୈକିଆ, ମାଳିନୀ ଅବସ୍ଥୀ, ନାରାୟଣୀ ବସୁ, ସତୀଶ ପଦ୍ମନାଭନ, ଯତୀନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର, ସନ୍ଦୀପ ସିଂ, ବିକ୍ରମ ସମ୍ପତ, ଅନନ୍ତ ବିଜୟ, ଯତୀଶ କୁମାର, ଆଶୁତୋଷ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ, ସୁଜିତ କୁମାର ଏବଂ ୟୁନୁସ ଖାନଙ୍କ ସମେତ ବିଶିଷ୍ଟ ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଆଲୋଚନାଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା—ଭାରତର ସାହିତ୍ୟ ଓ କଳା, ନେପାଳର ସାହିତ୍ୟ ଓ କଳା, ଏବଂ ନେପାଳ, ଭାରତ ଏବଂ ବୃହତ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ସାଂସ୍କୃତିକ, ଐତିହାସିକ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ଦର୍ଶାଉଥିବା ସାଧାରଣ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷାକାରୀ ବିଷୟବସ୍ତୁ ।
ମହୋତ୍ସବରେ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦିଗ ଯୋଡ଼ିଥିଲା ନେପାଳୀ, ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷାରେ ଗୀତ, କବିତା ଏବଂ ଗଜଲର ମନୋରମ ପରିବେଷଣ। ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନଗୁଡ଼ିକ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଅଂଶୀଦାର କଳାତ୍ମକ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିଥିଲା ।
ଉଦ୍ଯାପନୀ ଅଧିବେଶନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ବକ୍ତା ତଥା ଦାର୍ଶନିକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ କି ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ (ୟୁକେ) ରୁ ଭର୍ଚ୍ଚୁଆଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଲାଇଭ୍ ଭିଡିଓ ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଧିବେଶନ ଏକ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଭାବେ ବୃହତ ଏବଂ ଉତ୍ସାହୀ ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା ।
ମହୋତ୍ସବର ସଫଳତା ଉପରେ ସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରି କାଠମାଣ୍ଡୁ କଳିଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତଥା କ୍ୟୁରେଟର ରଶ୍ମି ରଞ୍ଜନ ପରିଡ଼ା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଚଳିତ ବର୍ଷର ସଂସ୍କରଣରେ ପୂର୍ବ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ମହୋତ୍ସବ ଦକ୍ଷିଣ ଏସୀୟ ସାହିତ୍ୟ, କଳା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ସହ ନେପାଳ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମଞ୍ଚ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିବ ।
ଚତୁର୍ଥ କାଠମାଣ୍ଡୁ କଳିଙ୍ଗ ସାହିତ୍ୟ ମହୋତ୍ସବର ସଫଳ ସମାପ୍ତି ଆଉ ଦେଖାଇ ଦେଇଛି ଯେ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିବା, ସଂଳାପକୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରିବା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ପାଇଁ ଏକ ଅଂଶୀଦାର ତଥା ସମାବେଶୀ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଡକୁ ପଥ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଶକ୍ତି ରହିଛି ।