ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ପୁଣି ଥରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିବାଦର ସମ୍ଭାବନାକୁ ନେଇ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଚିନ୍ତା ବଢାଇଛି। ଇରାନର ସାମରିକ ଏବଂ ଆଣବିକ ବେସ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ, ହର୍ମୁଜରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପ୍ରୟାସର ବିଫଳତା ଅନେକ ଦେଶ ଏହି ସଙ୍କଟରେ ଜଡିତ ହୋଇପାରନ୍ତି ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ବଢାଇଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅନେକ ଲୋକ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଏକ ବୃହତ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବିବାଦ ଉପୁଜେ ତେବେ କେଉଁ ଦେଶ ନିରପେକ୍ଷ ରହିବେ?
ଦେଶଗୁଡିକ ନିରପେକ୍ଷ ରହିବାକୁ ଥିବା ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା
ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡକୁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିରପେକ୍ଷ ଦେଶ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଏହା ସାମରିକ ନିରପେକ୍ଷତା ନୀତି ଆପଣାଇଛି। ଏହାସହ ଏହା ନାଟୋର ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଦେଶ ଐତିହାସିକ ଭାବରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଶସ୍ତ୍ର ସଂଘର୍ଷରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣରୁ ଦୂରେଇ ରହିଆସିଛି ଏବଂ କୂଟନୀତି ଏବଂ ଶାନ୍ତି ବୁଝାମଣା ପାଇଁ ଏକ ମୋର୍ଚ୍ଚାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛି।
ଏଥି ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରମୁଖ ବିବାଦ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ହଜାରେ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତା, ସ୍ଥିର ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ମଜବୁତ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଏହାକୁ ବିଶ୍ଵର ସାମରିକ ବିବାଦରୁ ପ୍ରାୟତଃ ନିରାପଦ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିବା ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଏଥି ସହିତ ଭୁଟାନର ବୈଦେଶିକ ନୀତି ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ଏବଂ ସୀମିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାମରିକ ଯୋଗଦାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି। ହିମାଳୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଦେଶ ସାଧାରଣତଃ ବିଶ୍ୱ ବିବାଦଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ରହିଥାଏ।
ଅଣ-ମେଣ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନର ନୀତି ଉପରେ ଆଧାର କରି ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ତଥା ସକ୍ରିୟ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଆପଣେଇ ଆସୁଛି। ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆର ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତି ଭାବରେ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟକୁ ଏଡାଇଥାଏ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ସମାଧାନ ଖୋଜିଥାଏ।
ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଚିଲି ଆଜିର ଅନେକ ଭୌଗଳିକ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ। ଦେଶର ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଏକ କାରକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ଯାହା ଏହାକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିବାଦରେ ସିଧାସଳଖ ଜଡିତ ହେବାର ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ।
ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଦୁଇଟି ଛୋଟ ଦ୍ୱୀପ ଦେଶ ଫିଜି ଏବଂ ତୁଭାଲୁର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହୁତ ସୀମିତ ଅଟେ। ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟାପାର ଅପେକ୍ଷା ଆଞ୍ଚଳିକ ସହଯୋଗ, ଜଳବାୟୁ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତି।
ଏଥି ସହିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ଆପଣେଇଛି ଏବଂ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମାଧ୍ୟମରେ ବାର୍ତ୍ତାଳାପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ।
କେଉଁ ଦେଶ ଆମେରିକାକୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରନ୍ତି?
ଯଦି ତିକ୍ତତା ଆହୁରି ବଢିଯାଏ, ତେବେ କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଆମେରିକା ଏହାର ପୁରୁଣା ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କଠାରୁ ସମର୍ଥନ ପାଇବ। ଏଥିରେ ବ୍ରିଟେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ ଭଳି ନାଟୋ ସଦସ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରନ୍ତି।
ସାଉଦି ଆରବ, ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ ଏବଂ ବହାରିନ ସମେତ ଅନେକ ଗଲ୍ଫ ଦେଶରେ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ବେସ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେଶଗୁଡିକ ସାଧାରଣତଃ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଯୋଗଦାନକୁ ଏଡ଼ାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି।
ଇରାନର ବନ୍ଧୁତା ଦେଶ:
ଇରାନର ଅନେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭାଗିଦାରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଅଛି। ଲେବାନନରେ ହିଜବୁଲ ଏବଂ ୟେମେନର ହୁତି ଭଳି ଗୋଷ୍ଠୀ ଇରାନର ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ସହ ଜଡିତ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏଥି ସହିତ, ରୁଷ ଏବଂ ଚୀନ୍ର ତେହେରାନ ସହିତ କୂଟନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ରଣନୀତିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି।
ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କ’ଣ ହେବ?
ଭାରତ ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ରଣନୈତିକ ସ୍ଵାଧୀନତା ନୀତି ଆପଣାଇଛି। ଏଥିରେ, କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ଅନେକ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସହିତ ସନ୍ତୁଳିତ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ। ଯଦିଓ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତଥାପି ଭାରତ ଏହାର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ବିଦେଶରେ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ସ୍ଥାୟୀ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ।