ସକାଳେ ଆଖି ଖୋଲିବା ମାତ୍ରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଧରି ମେସେଜ୍, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ କିମ୍ବା ଖବର ଦେଖିବା ଆଜିକାଲି ଅନେକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଅଭ୍ୟାସ ପାଲଟିଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ମସ୍ତିଷ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ, ନିଦର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ଉପରେ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।
କାହିଁକି ସକାଳେ ଫୋନ୍ ଦେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ?
ବିଭିନ୍ନ ଅଧ୍ୟୟନ ଅନୁସାରେ, ଅନେକ ଲୋକ ଉଠିବାର ୧୦ରୁ ୧୫ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଫୋନ୍ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି। ଦେଖିବାକୁ ସାଧାରଣ ଲାଗୁଥିବା ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଜାରି ରହିଲେ ମାନସିକ ଚାପ, ଧ୍ୟାନର ଅଭାବ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ବଢ଼ାଇପାରେ।
ମସ୍ତିଷ୍କ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ?
ଉଠିବା ପରେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମସ୍ତିଷ୍କ “ସ୍ଲିପ୍ ଇନର୍ସି (Sleep Inertia)” ବୋଲି ଜଣାଶୁଣା ଏକ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ଧୀରେ ଧୀରେ ସକ୍ରିୟ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। କିନ୍ତୁ ଉଠିବା ମାତ୍ରେ ମୋବାଇଲ୍ରେ ଇ-ମେଲ୍, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ, ନୋଟିଫିକେସନ୍ କିମ୍ବା ଖବର ଦେଖିବା ଫଳରେ ମସ୍ତିଷ୍କ ହଠାତ୍ ଅଧିକ ସୂଚନା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଏ। ଏହା ଏକାଗ୍ରତା ଓ ମାନସିକ ସନ୍ତୁଳନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ଚାପ ଓ ଉଦ୍ବେଗ ବଢ଼ିପାରେ
ସକାଳର ଆରମ୍ଭ ଯଦି ନକାରାତ୍ମକ ଖବର, ଅଫିସ୍ ଇ-ମେଲ୍ କିମ୍ବା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆର ଚାପପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ସହ ହୁଏ, ତେବେ ଦିନସାରା ମନ ଅସ୍ଥିର ରହିପାରେ। ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସ କେତେକ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାପ ଓ ଉଦ୍ବେଗର ମାତ୍ରା ବଢ଼ାଇପାରେ।
ନିଦର ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼େ ପ୍ରଭାବ
ସକାଳେ ସ୍କ୍ରିନ୍ ସାମ୍ନାରେ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଇବା ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଦୈନିକ ଜୈବିକ ଘଣ୍ଟା (Circadian Rhythm) ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ବିଶେଷକରି ଯେଉଁମାନେ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଦର ଗୁଣବତ୍ତା କମିଯିବା, କ୍ଲାନ୍ତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ହ୍ରାସ ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ।
ଏହି ଅଭ୍ୟାସରୁ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇବେ?
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ କିଛି ସରଳ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି—
- ମୋବାଇଲ୍କୁ ବିଛଣା ପାଖରେ ନ ରଖି ଘରର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଚାର୍ଜ କରନ୍ତୁ।
- ଆଲାର୍ମ ପାଇଁ ମୋବାଇଲ୍ ବଦଳରେ ଅଲଗା ଆଲାର୍ମ ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।
- ଉଠିବା ପରେ ପ୍ରଥମ ୨୦ରୁ ୩୦ ମିନିଟ୍ ମୋବାଇଲ୍ ନ ଦେଖି ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ, ହାଲୁକା ବ୍ୟାୟାମ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ।
- ସକାଳର ପ୍ରଥମ ସମୟକୁ ନିଜ ପାଇଁ ରଖନ୍ତୁ, ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ ପାଇଁ ନୁହେଁ।
ସକାଳର ଏକ ଛୋଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବଡ଼ ଲାଭ
ସକାଳେ ଉଠିବା ମାତ୍ରେ ଫୋନ୍ ଦେଖିବା ଅଭ୍ୟାସରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲେ ମାନସିକ ସତେଜତା, ଭଲ ଏକାଗ୍ରତା ଓ ଦିନସାରା ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମତା ବଢ଼ିପାରେ। ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ଦିନର ପ୍ରଥମ କିଛି ମିନିଟ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ଠାରୁ ଦୂରେ ରହିବା ଏକ ଭଲ ଅଭ୍ୟାସ ହୋଇପାରେ।