ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍, ଗ୍ରୀଡ୍-ସ୍ତରୀୟ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶ ପାଇଁ ଭାୟାବିଲିଟି ଗ୍ୟାପ୍ ଫଣ୍ଡିଂ (ଭିଜିଏଫ୍) ଯୋଜନାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ଏଥିପାଇଁ ୨୦୨୬-୨୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରୁ ୨୦୩୦-୩୧ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟ ୧୪,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ। ଏହି ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଦେଶବ୍ୟାପୀ ୯୨ ଗିଗାୱାଟ୍-ଘଣ୍ଟା (ଜିଡବ୍ଲୁଏଚ୍) କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶରେ ସହାୟତା କରିବା, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇନାହିଁ। ଏହି ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବା ଗ୍ରୀଡ୍-ସ୍ତରୀୟ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତାର ୧୭୦% ସମତୁଲ୍ୟ ନୂତନ କ୍ଷମତା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ଏବଂ ଏହା ୨୦୩୧-୩୨ ସୁଦ୍ଧା ଆବଶ୍ୟକ ୪୧୧ ଜିଡବ୍ଲୁଏଚ୍ ଗ୍ରୀଡ୍-ସ୍ତରୀୟ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ଏହି ଯୋଜନା ଭାରତର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କ୍ଷେତ୍ରର ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ବ୍ୟାପକ ସ୍ତରରେ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତିକୁ ସଂଯୋଗ କରିବା ତଥା ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ, ସୁଲଭ ଏବଂ ଦିନରାତି (୨୪x୭) ନିରନ୍ତର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଅଟେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ଯୋଜନା ବ୍ୟାଟେରୀ-ଆଧାରିତ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ, ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା ସହିତ ଦେଶର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।
ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ୬୦ ଜିଡବ୍ଲୁଏଚ୍ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ହାଇଡ୍ରୋ ପମ୍ପଡ୍ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ (ପିଏସପି), ୩୦ ଜିଡବ୍ଲୁଏଚ୍ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଟେରୀ ଏନର୍ଜି ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ (ବିଇଏସଏସ) ଏବଂ ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ୨ ଜିଡବ୍ଲୁଏଚ୍ କ୍ଷମତା ବିକଶିତ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ମୋଟ ୯୭,୬୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ନିବେଶ ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଭାୟାବିଲିଟି ଗ୍ୟାପ୍ ଫଣ୍ଡିଂ (ଭିଜିଏଫ୍) ସହାୟତା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥାୟିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଏବଂ ଦେଶରେ ବୃହତ ଆକାରର ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସ୍ଥାପନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା, ଟାରିଫ୍-ଆଧାରିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ନିଲାମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଆବଣ୍ଟନ କରାଯିବ। ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିତରଣ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବିଇଏସଏସ ଏବଂ ହାଇଡ୍ରୋ ପିଏସପି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଭିଜିଏଫ୍ ସହାୟତା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବିକଳ୍ପ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପରେ ଆଧାରିତ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ।
ଏହି ଯୋଜନାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଚାହିଦାଜନିତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ଘରୋଇ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ଉତ୍ପାଦନ ଇକୋସିଷ୍ଟମକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା। ସ୍ୱଦେଶୀ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ, ବିଇଏସଏସ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ୪୦% ର ସର୍ବନିମ୍ନ ଘରୋଇ ସାମଗ୍ରୀ ଆବଶ୍ୟକତା (ଡିସିଆର) ଅଧୀନରେ ରହିବ। ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବ, ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟମାନ ଯୋଗାଣ-ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରୋତ୍ସାହନକୁ ପରିପୂରକ କରିବ।
ଏହି ଯୋଜନା ଏକ ନମନୀୟ, ସ୍ଥିର ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ମାଣ ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ। ଗ୍ରୀଡ୍-ସ୍କେଲ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣର ନିୟୋଜନକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରି, ଏହା ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତିର ଅଧିକ ବ୍ୟବହାରକୁ ସହଜ କରିବ, ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳତାକୁ ସମାଧାନ କରିବ ଏବଂ ସବୁ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ଗ୍ରୀଡ୍ ସ୍ଥିରତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ, ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି ସମନ୍ୱୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିବ, ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ ଏବଂ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବ।