ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ଟ୍ରେନ୍ରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ ଟିକେଟ୍ ବୁକ୍ କରିବା ପରେ ଯଦି ହଠାତ୍ ତାହା ବାତିଲ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଅସୁବିଧା କେତେ ଯେ ବଢ଼ିଯାଏ ତାହା ସହଜରେ ଅନୁମାନ କରିହେବ। ବିଶେଷକରି ଜରୁରୀ କାମରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଆହୁରି ଚିନ୍ତାଜନକ। ଏଭଳି ଏକ ଘଟଣାରେ କେରଳର ଜଣେ ଆଇନ ଛାତ୍ରଙ୍କ RAC ଟିକେଟ୍ ବାତିଲ ହେବା ପରେ ରେଳବାଇକୁ ମହଙ୍ଗା ପଡ଼ିଛି। ଟିକେଟ୍ ସ୍ଥିତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବାତିଲ ସମ୍ପର୍କରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସୂଚନା ନଦେବା ଏବଂ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇବା ମାମଲାରେ ରେଳବାଇକୁ ସେବାରେ ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ଦାୟୀ କରିଛନ୍ତି ଜିଲ୍ଲା ଉପଭୋକ୍ତା କମିଶନ। ଏଥିପାଇଁ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା କ୍ଷତିପୂରଣ ଓ ମାମଲା ଖର୍ଚ୍ଚ ବାବଦରେ ୫ ହଜାର ଟଙ୍କା, ଅର୍ଥାତ୍ ମୋଟ ୨୫ ହଜାର ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ରେଳବାଇକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହୋଇଛି।
ଘଟଣାଟି କେରଳର ମାଲାପ୍ପୁରମ୍ ଜିଲ୍ଲାର। ଅଭିଯୋଗକାରୀ ଛାତ୍ର ମୁମ୍ବାଇର କେସି ଲ’ କଲେଜରେ ଆଇନ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ। ଏକ ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୁମ୍ବାଇରୁ କେରଳ ଫେରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ ସେ IRCTC ଆପ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଟ୍ରେନ୍ ଟିକେଟ୍ ବୁକ୍ କରିଥିଲେ। ଟିକେଟ୍ ବୁକିଂ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ୱେଟିଂ ଲିଷ୍ଟ୍ ୭୭ ଥିବାବେଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା RAC ୪୪କୁ ଉନ୍ନୀତ ହୋଇଥିଲା। ହେଲେ ରିଜର୍ଭେସନ୍ ଚାର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରେ ଟିକେଟ୍ର ସ୍ଥିତି ପୁଣି WL ୧କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଶେଷରେ ଟିକେଟ୍ଟି ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ବାତିଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଛାତ୍ରଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ, ଟିକେଟ୍ର ସ୍ଥିତି ବଦଳିବା କିମ୍ବା ଏହା ବାତିଲ ହେବା ସମ୍ପର୍କରେ ତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ଫଳରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ସେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିନଥିଲେ। ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ସେହି ଟ୍ରେନ୍ରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ପାଇଁ ପୁଣି ଏକ ନୂଆ ଟିକେଟ୍ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏଥିପାଇଁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବା ସହ ତାଙ୍କୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ମାନସିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଏହି ଘଟଣାର କାରଣ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଛାତ୍ର ଜଣକ ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ (RTI) ଅଧୀନରେ ରେଳବାଇକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ। RAC ଟିକେଟ୍ରେ ଯାତ୍ରୀ ଟ୍ରେନ୍ରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବେ କି ନାହିଁ ଏବଂ ଟିକେଟ୍ର ସ୍ଥିତି କେଉଁ ଆଧାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗିଥିଲେ। ଉତ୍ତରରେ ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ RAC ଟିକେଟ୍ରେ ଯାତ୍ରା ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେବେ ତାଙ୍କ ଟିକେଟ୍ର ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବାତିଲର ସ୍ପଷ୍ଟ କାରଣ ନମିଳିବାରୁ ସେ ଉପଭୋକ୍ତା କମିଶନଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ।
ଶୁଣାଣି ସମୟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଳବାଇ ପକ୍ଷରୁ ଯୁକ୍ତି ରଖାଯାଇଥିଲା ଯେ ରିଜର୍ଭେସନ୍ ଚାର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ RAC ଟିକେଟ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଟିକେଟ୍ ଭାବେ ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। କୋଚ୍ରେ ଉପଲବ୍ଧ ସିଟ୍ ଓ ବର୍ଥ ଅନୁସାରେ ଟିକେଟ୍ର ସ୍ଥିତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ସହ ରେଳବାଇ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କାରଣରୁ ଟ୍ରେନ୍ର ୩ଏ କୋଚ୍କୁ ୩ଇ କୋଚ୍ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କୋଚ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ କିଛି ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ସ୍ଥିତି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା। ନିଶ୍ଚିତ ଟିକେଟ୍ ଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନୂଆ କୋଚ୍ରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ମଧ୍ୟ ରେଳବାଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା।
ଅନ୍ୟପଟେ ଟିକେଟ୍ ବାତିଲ ହେବା ପରେ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରିଫଣ୍ଡ ମିଳିନଥିଲା। ରିଫଣ୍ଡ ରାଶିରୁ ୬୫ ଟଙ୍କା କ୍ଲର୍କେଜ୍ ଚାର୍ଜ ବାବଦରେ କାଟି ନିଆଯାଇଥିଲା। ନିଜର କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ନଥାଇ ଟିକେଟ୍ ବାତିଲ ହୋଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏଭଳି ଟଙ୍କା କଟାଯିବାକୁ ଛାତ୍ର ଅନ୍ୟାୟ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
ମାମଲାରେ IRCTC ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଟିକେଟ୍ ବୁକିଂ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା। ସିଟ୍ ଆବଣ୍ଟନ, ରିଜର୍ଭେସନ୍ ଚାର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ୱେଟିଂ ଲିଷ୍ଟ୍ ଟିକେଟ୍ ବାତିଲ କରିବା ରେଳବାଇର ଦାୟିତ୍ୱ। ତେଣୁ ଏହି ଘଟଣାରେ IRCTCକୁ ଦାୟୀ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଏହା ଯୁକ୍ତି ରଖିଥିଲା।
ମାଲାପ୍ପୁରମ୍ ଜିଲ୍ଲା ଉପଭୋକ୍ତା କମିଶନ ଟିକେଟ୍ର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତି ଓ RTI ମାଧ୍ୟମରେ ମିଳିଥିବା ଉତ୍ତରର ଯାଞ୍ଚ କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ପକ୍ଷଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଶୁଣିବା ପରେ କମିଶନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଳବାଇକୁ ସେବାରେ ତ୍ରୁଟି ଓ ଅନୁଚିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଆଚରଣ ପାଇଁ ଦାୟୀ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଏହି ମାମଲାରେ IRCTCକୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇନଥିଲା।
ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ ତାରିଖରେ ଜାରି ଆଦେଶରେ କମିଶନ ରେଳବାଇକୁ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା କ୍ଷତିପୂରଣ ଏବଂ ମାମଲା ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ବାବଦରେ ୫ ହଜାର ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ମୋଟ ୨୫ ହଜାର ଟଙ୍କା ପାଇବେ ଆଇନ ଛାତ୍ର। ରେଳ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଟିକେଟ୍ ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବାତିଲ ଓ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ରାୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦାହରଣ ହୋଇଛି।


