ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ମହାକାଶ ମିଶନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ନୂତନ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମହାକାଶ ସଂସ୍ଥା ଇସ୍ରୋରୁ ୧୦୦ ରୁ ୧୨୦ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ରିପୋର୍ଟ ଆସୁଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବରେ ଇସ୍ରୋ ଛାଡିଥିବା ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଗନଯାନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରାୟନ ଭଳି ମହତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ପ୍ରକଳ୍ପ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଇସ୍ତଫାରେ ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ସରକାରୀ ବିଭାଗ ଏବଂ ମହାକାଶ ବିଭାଗକୁ ଚିନ୍ତିତ କରିଛି। ଆସନ୍ତୁ ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ପଛରେ କାରଣ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା।
ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କାହିଁକି ଇସ୍ରୋ ଛାଡି ଯାଉଛନ୍ତି?
ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂଗଠନରୁ ଅଭିଜ୍ଞ ପ୍ରତିଭାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଦେଶର ଘରୋଇ ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୃଦ୍ଧି। ସମ୍ପ୍ରତି ସରକାର ପ୍ରମୁଖ ଉପଗ୍ରହ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ଯାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ପାଇଁ ନୀତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଛନ୍ତି। ସେବେଠାରୁ ଅଭିଜ୍ଞ ମହାକାଶ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପାଇଁ ବଜାର ଚାହିଦା ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି। ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପ୍ୟାକେଜ୍ ଏବଂ ନୂତନ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଆକର୍ଷଣ ଅନେକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ ISRO ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଚାକିରି ଛାଡି କର୍ପୋରେଟ୍ ମହାକାଶ ଶିଳ୍ପରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି, ଯାହା ସିଧାସଳଖ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।
ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଯୋଗୁଁ ବିପଦରେ ମିଶନ
ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ISROର ମୋଟ ୧୪,୬୦୦ ରୁ ଅଧିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଇସ୍ତଫା ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ମନେହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଗଭୀର। ପ୍ରାୟ ୮୦ ଜଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ୟୁଆର ରାଓ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସେଣ୍ଟର ଛାଡିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ୧,୩୩୯ ଜଣ କର୍ମଚାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଅତି କମରେ ୨୦ ଜଣ ବରିଷ୍ଠ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ସ୍ପେସ୍ ସେଣ୍ଟର ଛାଡିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ୪,୫୭୭ କର୍ମଚାରୀ ଅଛନ୍ତି। ଏଥିରେ LVM-୩ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭିକ୍ଟର ଯୋସେଫ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରାୟନ-୩ ର ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ମ୍ୟାନେଜର ଆଦିତ୍ୟ ରାଲ୍ଲାପାଲି ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଗଗନଯାନ ଭଳି ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶନକୁ ଧୀର କରିବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ସରକାରଙ୍କ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଇସ୍ତଫା ନିୟମ
ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଏହି ପ୍ରସ୍ଥାନକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ମହାକାଶ ବିଭାଗ (DoS) କଠୋର ପ୍ରଶାସନିକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ISROର ବିଭିନ୍ନ କେନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକମାନେ ଆଉ କୌଣସି ଗ୍ରୁପ୍ A ବୈଜ୍ଞାନିକ କିମ୍ବା ଇଞ୍ଜିନିୟରଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗଗନଯାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଜଡିତ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ମିଶନ୍ ସମାପ୍ତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କର ଆବେଦନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏବେ, VRS କିମ୍ବା ଇସ୍ତଫା ଚାହୁଁଥିବା ଯେକୌଣସି ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ କଠୋର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆବେଦନ ଉପରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ମହାକାଶ ବିଭାଗ ମୁଖ୍ୟାଳୟ ସିଧାସଳଖ ନେବ।
ଇସ୍ତଫା ପରେ ନୋଟିସ୍ ଅବଧି କେତେ ଦିନ?
ISROର ପ୍ରଶାସନିକ ଗଠନରେ ସଂଗଠନ ଛାଡିବା ପୂର୍ବରୁ ଯେକୌଣସି ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ସାଧାରଣ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଅତି କମରେ ତିନି ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ଲିଖିତ ନୋଟିସ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ନୋଟିସ୍ ଅବଧି ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଯଦି ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏହି ସମୟସୀମା ପୂର୍ବରୁ ଛାଡିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି ସମୟ ପାଇଁ ବିଭାଗରେ ସେମାନଙ୍କର ଦରମା ଜମା କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହି କଠୋର ନିୟମ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି ଯେ, ବିଦାୟ ନେଉଥିବା ବୈଜ୍ଞାନିକ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଗବେଷଣା ତଥ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିପାରିବେ, ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବ ଯେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାତୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡିକ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ନହୁଏ।