ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଚାକିରି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ଦରକାର! କେବଳ ମହିଳା ହୋଇଥିବାରୁ ଚାକିରି ନଦେବା ଅଭିଯୋଗ ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ କଡ଼ା ଟିପ୍ପଣୀ। ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନ (IOC)ର LPG ବଟଲିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ ଜଣେ ମହିଳାଙ୍କୁ ମିଳିବ ୧୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା କ୍ଷତିପୂରଣ। ‘ମହିଳା ହୋଇଥିବାରୁ ଚାକିରି ମନା?’- କୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନତାର ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଛି।
ବିଚାରପତି ଅରବିନ୍ଦ କୁମାର ଏବଂ ବିପୁଲ ଏମ୍. ପାଞ୍ଚୋଲିଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ମାମଲାରେ ଲିଙ୍ଗଭିତ୍ତିକ ବାଛବିଚାର ଉପରେ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ମହିଳାଙ୍କୁ କେବଳ ତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଆଧାରରେ ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ତାଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଅପମାନ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଥିଲେ।
ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଖଣ୍ଡପୀଠ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ, “କେବଳ ମହିଳା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇନାହାନ୍ତି? ଏହା ନାରୀତ୍ୱର ଅପମାନ।”
ମାମଲାର ବିବରଣୀ ଅନୁସାରେ, ମହିଳାଙ୍କୁ ଏକ LPG ବଟଲିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ରିଫିଲିଂ ହେଲପର, କାଜୁଆଲ୍ ଖଲାସି କିମ୍ବା ପିଅନ୍ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ତାଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ଯୋଗୁଁ ନିଯୁକ୍ତି ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଏହି ମାମଲାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ଥିଲା।
କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଘରେ ପ୍ରତିଦିନ LPG ସିଲିଣ୍ଡର ଉଠାଇବା ଓ ବଦଳାଇବା ଭଳି କାମ କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ମହିଳାମାନେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଧାରଣା କରି ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପଞ୍ଜାବର ଗୁଡା ଗ୍ରାମର ବାସିନ୍ଦା ଏହି ମହିଳାଙ୍କ ନାମ LPG ବଟଲିଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ୪୯ ଜଣଙ୍କ ତାଲିକାରେ ଥିଲା। ଡେପୁଟି କମିଶନରଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ସ୍ଥାନୀୟ କମିଟି ଏହି ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା।
ମହିଳା ଜଣକ କାଜୁଆଲ୍ ଖଲାସି, ପିଅନ୍ କିମ୍ବା ରିଫିଲିଂ ହେଲପର ପଦବୀ ପାଇଁ ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇଥିଲେ। ତେବେ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତିପତ୍ର ମିଳିନଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ୪୩ ଜଣ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ମହିଳାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ, ସେ ଆବଶ୍ୟକ ଯୋଗ୍ୟତା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ କେବଳ ମହିଳା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଚାକିରି ଦିଆଯାଇନଥିଲା।
ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଟ୍ରାଏଲ୍ କୋର୍ଟ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଥିଲେ ଯେ, ମହିଳା ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଯୋଗ୍ୟତା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ଜଣେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାକ୍ଷୀଙ୍କ ବୟାନରୁ ମଧ୍ୟ ମହିଳାଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗଗତ ଆଧାର ଯୋଗୁଁ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇନଥିବା କଥା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା।
ଏହା ପରେ ଟ୍ରାଏଲ୍ କୋର୍ଟ ତାଙ୍କୁ କାଜୁଆଲ୍ କର୍ମଚାରୀ, ପ୍ରଶାସନିକ ପଦବୀ କିମ୍ବା ପିଅନ୍ ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ତେବେ ପ୍ରଥମ ଆପିଲେଟ୍ କୋର୍ଟ ଏହି ରାୟକୁ ବାତିଲ କରିଥିଲେ। ମହିଳାଙ୍କ ନାମ କେବଳ ସୁପାରିଶ ତାଲିକାରେ ଥିଲା, ଏହା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୟନ ନୁହେଁ ବୋଲି କୋର୍ଟ ମତ ଦେଇଥିଲେ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମାମଲାଟି ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ହାଇକୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ୧୪ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ରେ ହାଇକୋର୍ଟ ପ୍ରଥମ ଆପିଲେଟ୍ କୋର୍ଟର ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିଲେ।
ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ, ମହିଳାଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଆଇନଗତ କିମ୍ବା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଧିକାର ନଥିଲା। ଏହା ପରେ ମହିଳା ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ମହିଳାଙ୍କ ବୟସ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ମହିଳା ଏବେ ଅବସର ବୟସରେ ପହଞ୍ଚିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକକାଳୀନ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବାକୁ କୋର୍ଟ ଉପଯୁକ୍ତ ମନେ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଆଧାରରେ ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନକୁ ମହିଳାଙ୍କୁ ୧୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ଏହି ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଟିପ୍ପଣୀ ନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲିଙ୍ଗଭିତ୍ତିକ ବାଛବିଚାରର ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପୁଣିଥରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ମହିଳାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ବଦଳରେ କେବଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଆଧାର କରି ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ନେଇ କୋର୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ରଖିଛନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ପରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଏହି କ୍ଷତିପୂରଣ ନିଯୁକ୍ତିରେ ସମାନତା ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋଚନାକୁ ଆହୁରି ବ୍ୟାପକ କରିଛି।