ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ଲଦାଖରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣର ଏକ ନୂଆ ମଡେଲ୍ ଗଢ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିବା ପରିବେଶ କର୍ମୀ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ପାଇଁ ପୁଣି ବଢ଼ିଛି ଅଡୁଆ। ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହିମାଳୟାନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଅଲଟରନେଟିଭ୍ସ, ଲଦାଖ (HIAL)କୁ ନେଇ ଜମି ବିବାଦ ହାଇକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବାବେଳେ ଏବେ ଏହାର କ୍ୟାମ୍ପସ୍ରେ ଚାଲୁଥିବା ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର୍ ସ୍କୁଲକୁ ନେଇ ନୂଆ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ନଥାଇ ସ୍କୁଲ ଚାଲୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରି ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ପାଠପଢ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବାକୁ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ପ୍ରଶାସନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିବାବେଳେ ଶିକ୍ଷା ବଦଳରେ ପ୍ରତିଶୋଧ ରାଜନୀତିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଉଠିଛି।
ଲେହର ତହସିଲଦାର ଜାରି କରିଥିବା ନୋଟିସ୍ HIALର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ସିଇଓ ଡକ୍ଟର ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଜେ. ଆଙ୍ଗମୋଙ୍କ ନାମରେ ରହିଛି। ସେ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ପତ୍ନୀ। ନୋଟିସ୍ରେ ସ୍କୁଲର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ହାଇକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରୁଥିବା କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନନେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ପ୍ରଶାସନର କହିବା ଅନୁସାରେ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୨ରେ ଆଙ୍ଗମୋ ଲେହ ଡେପୁଟି କମିଶନରଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଫୟାଙ୍ଗସ୍ଥିତ HIAL କ୍ୟାମ୍ପସ୍ରେ ଥିବା ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର୍ ସ୍କୁଲର ପରିଚାଳନା କମିଟି ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ ଓ ଅନାପତ୍ତି ପ୍ରମାଣପତ୍ର (NOC) ମାଗିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ମିଳିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍କୁଲରେ ପାଠପଢ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଶାସନ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି। ତେଣୁ କୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍କୁଲର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ ନକରିବାକୁ ନୋଟିସ୍ରେ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ପ୍ରଶାସନର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ପରେ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ Xରେ ପୋଷ୍ଟ କରି ନୋଟିସ୍କୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଲଦାଖର ଉପରାଜ୍ୟପାଳ ତାଙ୍କ ସ୍କୁଲ ବିରୋଧରେ ଏକପ୍ରକାର ରାଜକୀୟ ଆଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବୋଲି ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ସ୍କୁଲ ସମ୍ପର୍କରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଓ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ସୂଚନା ପ୍ରଚାର ହେଉଥିବା ମଧ୍ୟ ସେ କହିଛନ୍ତି।
ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ଦାବି ଅନୁସାରେ, ଶିକ୍ଷା ସଂସଦୀୟ କମିଟି HIALକୁ ଦେଶର ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏଭଳି ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ମଡେଲ୍ ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରକଳ୍ପ ଲଣ୍ଡନର ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଆଣ୍ଡ ଆଲବର୍ଟ ସଂଗ୍ରହାଳୟର ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବାବେଳେ ଟାଇମ୍ ପତ୍ରିକାର ‘ଟାଇମ୍ ୧୦୦ କ୍ଲାଇମେଟ୍ ସଲ୍ୟୁସନ୍ସ’ ତାଲିକାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରକଳ୍ପ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି।
HIALକୁ ଘେରି ରହିଥିବା ବିବାଦର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଜମି ଆବଣ୍ଟନ। ୨୦୧୮ ମେ’ ମାସରେ ଲଦାଖର ଫୟାଙ୍ଗ ଥାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ୧୦୭୬ କାନାଲ ଓ ଗୋଟିଏ ମାର୍ଲା ଜମି ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା। ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶକୁ ଆଧାର କରି ଏକ ବିକଳ୍ପ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଥିଲା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ। ଜମିକୁ ୪୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଲିଜ୍ ଦେବାର ଯୋଜନା ରହିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ରେ ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ଏହି ଜମି ଆବଣ୍ଟନକୁ ବାତିଲ କରିଦେଇଥିଲା। ପ୍ରଶାସନର ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା, HIAL ଲିଜ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଆବଶ୍ୟକ ଆନୁଷ୍ଠାନିକତା ପୂରଣ କରିନାହିଁ ଏବଂ ଯେଉଁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଜମି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ହୋଇନାହିଁ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ HIAL ହାଇକୋର୍ଟରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଛି।
ହାଇକୋର୍ଟରେ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରେ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ୧୩୬ ପୃଷ୍ଠାର ସତ୍ୟପାଠରେ ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ବାତିଲ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଯଥାର୍ଥ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଛି। ପ୍ରଶାସନର ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି, ଲିଜ୍ ଡିଡ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇନଥିଲା ଏବଂ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେବାକୁ ଥିବା ଜମି ପ୍ରିମିୟମ୍ ମଧ୍ୟ ଦାଖଲ ହୋଇନଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ୨୦୧୯ ମେ’ ମାସରେ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ସ୍ୱତଃ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିବା ପ୍ରଶାସନ ଦାବି କରିଛି।
ଏହା ସହ ଲଦାଖ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ର ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟପାଠରେ ଉଦ୍ଧୃତ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ HIAL ଏକ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହାର ପାଠ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ବୈଧାନିକ ସମ୍ପୃକ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ପ୍ରଶାସନର ଅଭିଯୋଗକୁ ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଆଙ୍ଗମୋ ଖଣ୍ଡନ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଜମି ଆବଣ୍ଟନର ମାତ୍ର ୧୫ ଦିନ ପରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦ ମେ’ ୨୦୧୮ରେ ଲିଜ୍ ଡିଡ୍ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ମଧ୍ୟ ଲିଜ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗେଇ ନେବାକୁ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ନିୟମିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା।
ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ଦାବି ଅନୁସାରେ, ଲିଜ୍ ଡିଡ୍ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଟି ଲିଖିତ ଅନୁରୋଧ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ୧୫ ଥର ସାକ୍ଷାତ୍ କରିବା ସହ ୩୦ ଥର ଫୋନ୍ ଯୋଗେ ଯୋଗାଯୋଗ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା। ତଥାପି ଲିଜ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନଥିଲା ବୋଲି ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
୨୦୨୧ ଫେବୃଆରୀର ଏକ ସରକାରୀ ଚିଠିକୁ ମଧ୍ୟ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ନିଜ ପକ୍ଷରେ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ହେବା ପରେ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିବା ଏହି ଚିଠିରେ ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କ ଦାବି। ଏପରିକି ଲିଜ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଆନୁଷ୍ଠାନିକତା ବାକି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲା ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।
ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ବାତିଲକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି HIAL ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ କୋର୍ଟ ବିବାଦୀୟ ଜମି ଉପରେ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷର ଅଧିକାର ସୃଷ୍ଟି ନକରିବାକୁ ପ୍ରଶାସନକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ତେବେ ଏହା ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ବାତିଲ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବା ସହ ସମାନ ନୁହେଁ। ମାମଲାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବେ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି।
ଏହି ବିବାଦ ଏବେ କେବଳ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ କିମ୍ବା ଲିଜ୍ ଡିଡ୍ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଏହା ସହ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନର ଅନୁମୋଦନ, ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ବୈଧତା ଏବଂ ଲଦାଖରେ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ସାମାଜିକ ସକ୍ରିୟତାର ପ୍ରସଙ୍ଗ। CJP ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଅଭିଜିତ୍ ଡିପ୍କେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମତରେ, ସରକାର ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ମଡେଲ୍ରୁ ପ୍ରେରଣା ନେଇ ଦେଶରେ ଅଧିକ ସ୍କୁଲ ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ବଦଳରେ ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରାଯାଉଥିବା ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ୟପଟେ ପ୍ରଶାସନର ମତ ହେଉଛି, ଜମି ଆବଣ୍ଟନର ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ ହୋଇନାହିଁ ଏବଂ ସ୍କୁଲ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ମଧ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରାଯାଉଛି। ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ଉପରେ। ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ବାତିଲ ନିଷ୍ପତ୍ତି କେତେଦୂର ଆଇନସମ୍ମତ ଏବଂ ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର୍ ସ୍କୁଲର ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ ହେବ, ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।