ଭାରତ ହେଉଛି ପ୍ରଚୁର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଥିବା ଦେଶ। ବର୍ଷର ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏଠାରେ ଖରା ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ତଥାପି ଭାରତୀୟଙ୍କ ଶରୀରରେ ଦେଖାଦେଉଛି ଭିଟାମିନ୍ Dର ଅଭାବ। ଆହୁରି ଚିନ୍ତାଜନକ କଥା ହେଉଛି, ଏହି ସମସ୍ୟା କେବଳ ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଶିଶୁ ଓ କିଶୋରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି। ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଘର ଭିତରେ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଇବା, ଖାଦ୍ୟରେ ପୁଷ୍ଟିକର ତତ୍ତ୍ୱର ଅଭାବ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର ସୀମିତ ସୁଯୋଗ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହୋଇପାରେ।
ମେଟ୍ରୋପଲିସ୍ ହେଲ୍ଥକେୟାର ପକ୍ଷରୁ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ରୁ ମେ ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ୧୧.୬ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ, ବରଂ ୧୧.୬ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ—୧୧.୬ ଲକ୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ୧.୧୬ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ପରୀକ୍ଷାର ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅନୁସାରେ, ପରୀକ୍ଷା କରାଇଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୦ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୭ ଜଣଙ୍କ ଶରୀରରେ ଭିଟାମିନ୍ D ସ୍ତର କମ୍ ଥିଲା କିମ୍ବା ଅଭାବ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ସର୍ଭେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପରୀକ୍ଷା କରାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ତଥ୍ୟ। ତଥାପି, ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେଶରେ ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି।
ଖରା ଥାଇ ବି ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ କାହିଁକି?
ଭିଟାମିନ୍ Dକୁ ଶରୀରର ହାଡ଼ ଓ ମାଂସପେଶୀର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପୁଷ୍ଟିକର ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ଶରୀରକୁ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଶରୀର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଲ୍ଟ୍ରାଭାୟୋଲେଟ୍ ବି (UVB) କିରଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଚର୍ମରେ ଭିଟାମିନ୍ D ଉତ୍ପାଦନ କରେ।
କିନ୍ତୁ ଆକାଶରେ ଖରା ଥିବା ଏବଂ ଶରୀରକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ UVB କିରଣ ମିଳିବା ଏକା କଥା ନୁହେଁ। ଦିନର ସମୟ, ଋତୁ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପରିସ୍ଥିତି, ଚର୍ମର ରଙ୍ଗ, ପୋଷାକ ଏବଂ ବାହାରେ ବିତାଉଥିବା ସମୟ ଭିଟାମିନ୍ D ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଭାରତରେ ପ୍ରଚୁର ଖରା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଉଛି।
ମୋବାଇଲ୍ ଓ ଅଫିସ୍ ଜୀବନଶୈଳୀ ବଢ଼ାଉଛି ବିପଦ
ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ। ଅନେକ ଲୋକ ସକାଳେ ଘରୁ ବାହାରି ଅଫିସ୍କୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ଦିନସାରା ଘର ଭିତରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଫେରୁଛନ୍ତି। ଫଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ପାଇଁ ସମୟ କମିଯାଉଛି।
ସେହିପରି ପିଲା ଓ କିଶୋରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଟିଭିରେ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଇବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ବଢ଼ୁଛି। ଖୋଲା ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳିବା, ସାଇକେଲ୍ ଚଲାଇବା କିମ୍ବା ବାହାରେ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କରିବାର ସମୟ ହ୍ରାସ ପାଉଛି।
ଏହା ସହିତ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଘନବସତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ସୀମିତ ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ଶରୀରକୁ ଅଧିକ ଆଚ୍ଛାଦନ କରୁଥିବା ପୋଷାକ ମଧ୍ୟ କେତେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ UVB କିରଣର ସଂସ୍ପର୍ଶ କମାଇପାରେ।
ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ କେବଳ ବୟସ୍କଙ୍କ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ଶିଶୁ ଓ କିଶୋରମାନଙ୍କଠାରେ ଏହା ଦେଖାଯିବା ଅଧିକ ଚିନ୍ତାଜନକ, କାରଣ ଏହି ବୟସରେ ହାଡ଼ର ବିକାଶ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହୋଇଥାଏ।
ଭିଟାମିନ୍ Dର ଗୁରୁତର ଅଭାବ ଶିଶୁଙ୍କଠାରେ ରିକେଟ୍ସ ଭଳି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏହି ରୋଗ ହାଡ଼ର ସାଧାରଣ ବିକାଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ତେଣୁ ପିଲାମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ପୁଷ୍ଟି ଉପରେ ଅଭିଭାବକମାନେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ ହେଲେ ହାଡ଼ ହୋଇପାରେ ଦୁର୍ବଳ
ଭିଟାମିନ୍ Dର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଶରୀରରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଶୋଷଣକୁ ସହଜ କରିବା। କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ହାଡ଼ ଓ ଦାନ୍ତର ମଜବୁତି ପାଇଁ ଜରୁରୀ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ ରହିଲେ ହାଡ଼ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ।
ବୟସ୍କଙ୍କଠାରେ ଗୁରୁତର ଅଭାବ ଅଷ୍ଟିଓମାଲାସିଆ ରୋଗର କାରଣ ହୋଇପାରେ। ଏଥିରେ ହାଡ଼ ନରମ ହେବା ସହ ହାଡ଼ରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ମାଂସପେଶୀରେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଦେଇପାରେ।
ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରେ ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା ଯୋଗୁଁ ପଡ଼ିଯିବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ। ତେଣୁ ହାଡ଼ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭିଟାମିନ୍ D ସହ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଓ ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ସକାଳର ଖରା କ’ଣ ଭିଟାମିନ୍ D ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ?
ସକାଳର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇପାରେ। ଏହା ବାହାରେ ଚଲାବୁଲା କରିବା ଓ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। କିନ୍ତୁ ଭିଟାମିନ୍ D ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କେବଳ ସକାଳର ଖରା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ସବୁବେଳେ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।
ଭିଟାମିନ୍ D ଉତ୍ପାଦନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା UVB କିରଣ ସାଧାରଣତଃ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏହା ସ୍ଥାନ, ଋତୁ ଓ ପାଣିପାଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଅତ୍ୟଧିକ UV କିରଣ ଚର୍ମର କ୍ଷତି ମଧ୍ୟ କରିପାରେ।
ଏଥିପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଧରି ଖରାରେ ରହିବାକୁ ସୁପାରିସ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଚର୍ମ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଆବଶ୍ୟକତା ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
କେଉଁ ଖାଦ୍ୟରୁ ମିଳିପାରିବ ଭିଟାମିନ୍ D?
ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭିଟାମିନ୍ D ପାଇବାର ଏକ ଉତ୍ସ। ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟରେ ଏହାର ଉପଯୁକ୍ତ ଉତ୍ସ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।
– ଫୋର୍ଟିଫାଇଡ୍ କ୍ଷୀର: ଭିଟାମିନ୍ D ମିଶାଯାଇଥିବା କ୍ଷୀର ଓ ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଖାଦ୍ୟ।
– ଅଣ୍ଡା: ବିଶେଷକରି ଅଣ୍ଡାର ହଳଦିଆ ଅଂଶରେ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ଭିଟାମିନ୍ D ଥାଏ।
– ତେଲିଆ ମାଛ: ସାଲମନ୍, ସାର୍ଡିନ୍ ଭଳି କେତେକ ମାଛରେ ଏହି ଭିଟାମିନ୍ ମିଳେ।
– ଫୋର୍ଟିଫାଇଡ୍ ଖାଦ୍ୟ: ଭିଟାମିନ୍ D ମିଶାଯାଇଥିବା କେତେକ ଶସ୍ୟଜାତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ।
ଶାକାହାରୀମାନେ ଭିଟାମିନ୍ D ମିଶାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ବାଛିପାରିବେ। ଖାଦ୍ୟରୁ ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣ ମିଳୁନଥିଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ।
ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡାକ୍ତର ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ ବା ପୁଷ୍ଟି ପୂରକ ଔଷଧ ଦେଇପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଭିଟାମିନ୍ D ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅତ୍ୟଧିକ ଭିଟାମିନ୍ D ଶରୀରରେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ର ମାତ୍ରା ବଢ଼ାଇପାରେ, ଯାହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ହାଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ଅଭାବ ସମ୍ପର୍କିତ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଭବ କଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଭିଟାମିନ୍ D ସ୍ତର ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇପାରିବ।
ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ ଦୂର କରିବାକୁ କ’ଣ କରିବେ?
ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ କେବଳ ଖରାରେ ରହିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସରେ ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବା ଜରୁରୀ।
– ପ୍ରତିଦିନ ନିୟମିତ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କରନ୍ତୁ।
– ସମ୍ଭବ ହେଲେ ବାହାରେ ଚଲାବୁଲା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଖୋଲା ପରିବେଶରେ ସମୟ ବିତାନ୍ତୁ।
– ଭିଟାମିନ୍ D ଥିବା ଖାଦ୍ୟକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟରେ ସାମିଲ କରନ୍ତୁ।
– ଶିଶୁ ଓ କିଶୋରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ, ଖେଳକୁଦ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ।
– ଅଭାବର ଆଶଙ୍କା ଥିଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ପରୀକ୍ଷା କରାନ୍ତୁ।
– ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ବିନା ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଭିଟାମିନ୍ D ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଭାରତରେ ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ। ପ୍ରଚୁର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଓ ବାହାରେ କମ୍ ସମୟ ବିତାଇବା ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭିଟାମିନ୍ D ପାଇପାରୁନାହାନ୍ତି।
ତେଣୁ ଭିଟାମିନ୍ D ଅଭାବକୁ ଅଣଦେଖା ନକରି ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ, କେବଳ ଖରା ଥିବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ଶରୀରକୁ ଆବଶ୍ୟକ ପୁଷ୍ଟି ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।