ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ବ୍ୟାପାର ସଂକ୍ରାନ୍ତ କ୍ୟାବିନେଟ କମିଟି ପ୍ରାୟ ୨୪,୮୧୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ଅଟକଳ ସହିତ ରେଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଦୁଇଟି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି :
ଏହି ବର୍ଦ୍ଧିତ ଲାଇନ କ୍ଷମତା ପରିବହନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉନ୍ନତି ଆଣିବ। ଏହା ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ଚାଳନା ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସେବା ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ଏହି ମଲ୍ଟି-ଟ୍ରାକିଂ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଭିଡ଼ ହ୍ରାସ କରିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ‘ନୂତନ ଭାରତ’ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପକ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା ପାଇଁ ସଶକ୍ତ କରିବା, ଯଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଆତ୍ମନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ-ଗତି ଶକ୍ତି ଜାତୀୟ ମାଷ୍ଟର ପ୍ଲାନରେ ଯୋଜନା କରାଯାଇଛି ଯାହା ସମନ୍ୱିତ ଯୋଜନା ଏବଂ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ମାଧ୍ୟମରେ ମଲ୍ଟି-ମୋଡାଲ ସଂଯୋଗୀକରଣ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଜନସାଧାରଣ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର ପରିବହନ ପାଇଁ ସୁଗମ ସଂଯୋଗୀକରଣ ପ୍ରଦାନ କରିବ।
ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟର ୧୫ ଜିଲ୍ଲାକୁ କଭର କରୁଥିବା ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ବିଦ୍ୟମାନ ନେଟୱାର୍କରେ ପ୍ରାୟ ୬୦୧ କିଲୋମିଟର ଯୋଡିବ।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ଯଥା ଦୁଧେଶ୍ୱରନାଥ ମନ୍ଦିର, ଗଡ଼ମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଗଙ୍ଗା ଘାଟ, ଦରଗା ଶାହ ଓ୍ବିଲାୟତ ଜାମା ମସଜିଦ (ଅମରୋହା), ନୈମିଷାରଣ୍ୟ (ସୀତାପୁର), ଅନ୍ନଭରମ୍, ଅନ୍ତର୍ବେଦୀ, ଦ୍ରାକ୍ଷରାମମ୍ ଇତ୍ୟାଦିକୁ ରେଳ ସଂଯୋଗୀକରଣରେ ଉନ୍ନତି ଆସିବ।
ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କୋଇଲା, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ, ସିମେଣ୍ଟ, ପିଓଏଲ୍, ଲୁହା ଏବଂ ଇସ୍ପାତ, ପାତ୍ର, ସାର, ଚିନି, ରାସାୟନିକ ଲୁଣ, ଚୂନାପଥର ଇତ୍ୟାଦି ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ମାର୍ଗ ହେବ। ଏକ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣକାରୀ ପରିବହନ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଥିବାରୁ, ରେଳବାଇ ଜଳବାୟୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାରେ ଏବଂ ଦେଶର ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ, ଯାହା ଅଙ୍ଗାରକ ନିର୍ଗମନ (୧୮୦.୩୧ କୋଟି କିଲୋଗ୍ରାମ) ହ୍ରାସ କରିବ ଯାହା ୭.୩୩ କୋଟି ଗଛ ଲଗାଇବା ସହିତ ସମାନ।
ଗାଜିଆବାଦ-ସୀତାପୁର ୩ୟ ଓ ୪ର୍ଥ ଲାଇନ (୪୦୩ କିମି)
• ଗାଜିଆବାଦ-ସୀତାପୁର ସେକ୍ସନ ହେଉଛି ଏକ ବିଦ୍ୟମାନ ଡବଲ-ଲାଇନ୍ ସେକ୍ସନ ଯାହା ଦିଲ୍ଲୀ-ଗୌହାଟି ହାଇ-ଡେନ୍ସିଟି ନେଟୱାର୍କ (HDN-4) ର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ।
• ଦେଶର ଉତ୍ତର ଏବଂ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗୀକରଣକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
• ଏହି ସେକ୍ସନର ଲାଇନ କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୬୮% ରହିଛି, ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ନହେଲେ ଏହା ୨୦୭% ରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
• ଏହା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଗାଜିଆବାଦ, ହାପୁର, ଆମରୋହା, ମୋରାଦାବାଦ, ରାମପୁର, ବରେଲି, ଶାହଜାହାନପୁର, ଲଖିମପୁର ଖେରି ଏବଂ ସୀତାପୁର ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ଗତି କରେ।
• ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଟି ପ୍ରମୁଖ ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ର ଯେପରିକି ଗାଜିଆବାଦ (ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ଔଷଧ), ମୋରାଦାବାଦ (ପିତଳ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ), ବରେଲି (ଫର୍ନିଚର, ବୟନଶିଳ୍ପ, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ), ଶାହଜାହାନପୁର (କାର୍ପେଟ୍ ଏବଂ ସିମେଣ୍ଟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିଳ୍ପ), ଏବଂ ରୋଜା (ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର) ଦେଇ ଗତି କରିବ।
• ସୁଗମ ପରିବହନକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ହାପୁର, ସିମ୍ଭାଓଲି, ମୋରାଦାବାଦ, ରାମପୁର, ବରେଲି, ଶାହଜାହାନପୁର ଏବଂ ସୀତାପୁର ପରି ଭିଡ଼ ଥିବା ଷ୍ଟେସନଗୁଡ଼ିକୁ ବାଇପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି; ତଦନୁସାରେ, ଏହି ବାଇପାସ୍ ସେକ୍ସନ ସହିତ ଛଅଟି ନୂତନ ଷ୍ଟେସନ ସ୍ଥାପନ ଲାଗି ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।
• ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କରିଡର ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଧେଶ୍ୱରନାଥ ମନ୍ଦିର, ଗର୍ଭମୁକ୍ତେଶ୍ୱର ଗଙ୍ଗା ଘାଟ, ଦରଗା ଶାହ ଓ୍ବିଲାୟତ ଜାମା ମସଜିଦ (ଅମରୋହା), ଏବଂ ନୈମିଷାରଣ୍ୟ (ସୀତାପୁର) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
• ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅତିରିକ୍ତ ୩୫.୭୨ ନିୟୁତ ଟନ୍ ମାଲ ପରିବହନକୁ ସହଜ କରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ କୋଇଲା, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ, ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ ସମାପ୍ତ ଇସ୍ପାତ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
• ବ୍ୟୟ ଅଟକଳ: ପ୍ରାୟ ୧୪,୯୨୬ କୋଟି।
• ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି: ୨୭୪ ଲକ୍ଷ ମାନବ ଦିବସ।
• ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗମନରେ ହ୍ରାସ: ପ୍ରାୟ ୧୨୮.୭୭ କୋଟି କିଲୋଗ୍ରାମ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ହ୍ରାସ। ଏହା ୫.୧୫ କୋଟି ଗଛର ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ସହିତ ସମାନ।
• ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ସଞ୍ଚୟ: ସଡ଼କ ପରିବହନ ତୁଳନାରେ ବାର୍ଷିକ ୨,୮୭୭.୪୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ ହେବ।
ଗାଜିଆବାଦ-ସୀତାପୁର ୩ୟ ଓ ୪ର୍ଥ ଲାଇନ (୪୦୩ କିମି)
ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରୀ (ନିଦାଦାଭୋଲୁ)-ବିଶାଖାପାଟଣା (ଦୁଭୱାଡା) ୩ୟ ଓ ୪ର୍ଥ ଲାଇନ (୧୯୮ କିମି)
● ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରୀ (ନିଦାଦଭୋଲୁ) – ବିଶାଖାପାଟଣା (ଦୁଭୱାଡା) ସେକ୍ସନ ହାଓଡା – ଚେନ୍ନାଇ ହାଇ ଡେନସିଟି ନେଟୱାର୍କ (HDN) ର ଏକ ଅଂଶ ।
● ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ହାଓଡା-ଚେନ୍ନାଇ ହାଇ ଡେନସିଟି ନେଟୱାର୍କ (HDN) ରୁଟକୁ ଚାରିଗୁଣ କରିବା ପାଇଁ ନିଆଯାଉଥିବା ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶ।
● ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ପୂର୍ବ ଗୋଦାବରୀ, କୋନାସୀମା, କାକିନାଡା, ଆନାକାପାଲି ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲା ଦେଇ ଗତି କରେ।
● ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ବିଶାଖାପାଟଣାକୁ ‘ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲା’ ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି।
● ଏହା ପୂର୍ବତଟ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରେ, ଯେପରିକି ବିଶାଖାପାଟଣା, ଗଙ୍ଗାଭରମ, ମଛଲିପାଟନମ ଏବଂ କାକିନାଡା।
● ପ୍ରକଳ୍ପର ରୁଟ୍ ପୂର୍ବତଟ ସହିତ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ମାଲ ପରିବହନ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ପୂର୍ବତଟ ରେଳ କରିଡରର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟସ୍ତତମ ସେକ୍ସନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ।
● ଏହି ସେକ୍ସନର ଲାଇନ କ୍ଷମତା ବ୍ୟବହାର ଏବେ ୧୩୦% ରେ ପହଞ୍ଚିସାରିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବାରମ୍ବାର ଭିଡ଼ ଏବଂ ରେଳ ପରିଚାଳନାରେ ବିଳମ୍ବ ଘଟୁଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଦର ଏବଂ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ହେତୁ ଲାଇନ କ୍ଷମତା ଆବଶ୍ୟକତା ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି।
● ପ୍ରକଳ୍ପର ଏହି ଭାଗରେ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଉପରେ ଏକ ୪.୩ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା ରେଳ ସେତୁ, ୨.୬୭ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବା ଭାୟାଡକ୍ଟ ଏବଂ ତିନୋଟି ବାଇପାସ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ନୂତନ ଆଲାଇନମେଣ୍ଟ ବିଦ୍ୟମାନ ରୁଟ୍ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାୟ ୮ କିଲୋମିଟର ଛୋଟ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସଂଯୋଗୀକରଣ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।
● ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଅନ୍ନଭରମ୍, ଅନ୍ତର୍ବେଦୀ ଏବଂ ଦ୍ରାକ୍ଷରାମ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀ ଗୁଡ଼ିକରେ ଲୋକଙ୍କ ପହଞ୍ଚିବା ସୁଗମ କରି ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ।
● ଏହା କୋଇଲା, ସିମେଣ୍ଟ, ରାସାୟନିକ ସାର, ଲୁହା ଏବଂ ଇସ୍ପାତ, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ, ପାତ୍ର, ବକ୍ସାଇଟ୍, ଜିପସମ୍ ଏବଂ ଚୂନା ପଥର ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ସମେତ ବାର୍ଷିକ ଅତିରିକ୍ତ ୨୯.୦୪ ନିୟୁତ ଟନ୍ ମାଲ ପରିବହନକୁ ସୁଗମ କରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
● ଆନୁମାନିକ ବ୍ୟୟ ଅଟକଳ: ପ୍ରାୟ ୯୮୮୯ କୋଟି ଟଙ୍କା।
● ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି: ୧୩୫ ଲକ୍ଷ ମାନବ ଦିବସ।
● ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗମନରେ ହ୍ରାସ: ପ୍ରାୟ ୫୧.୪୯ କୋଟି କିଲୋଗ୍ରାମ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ । ଏହା ୨.୦୬ କୋଟି ଗଛ ସହିତ ସମାନ।
● ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ସଞ୍ଚୟ: ସଡ଼କ ପରିବହନ ତୁଳନାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୧୫୦.୫୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ।
ଆର୍ଥିକ ସଶକ୍ତିକରଣ:
● ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲା – ବିଶାଖାପାଟଣା ଜିଲ୍ଲାର ସଂଯୋଗୀକରଣ ଉନ୍ନତ ହେବ।
● ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ।
● ଉନ୍ନତ ରେଳ ସଂଯୋଗୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ନାଗରିକମାନେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ସୁବିଧା ପାଇପାରିବେ।
ରାଜମହେନ୍ଦ୍ରୀ (ନିଦାଦାଭୋଲୁ)-ବିଶାଖାପାଟଣା (ଦୁଭୱାଡା) ୩ୟ ଓ ୪ର୍ଥ ଲାଇନ (୧୯୮ କିମି)
ରେଳପଥ ଉପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ବ
● ୨୦୨୬-୨୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ରେକର୍ଡ ୨,୬୫,୦୦୦ କୋଟିର ବଜେଟ ଆବଣ୍ଟନ।
● ୧୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକୋମୋଟିଭ୍ ନିର୍ମାଣ କରି,ଦେଶ ଲୋକୋମୋଟିଭ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଛି।
● ୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ, ୧୬୦ କୋଟି ଟନ୍ ମାଲ ପରିବହନ କରି ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି ମାଲ ପରିବହନକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି।
● ଭାରତ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆକୁ ମେଟ୍ରୋ କୋଚ୍ ରପ୍ତାନି କରିବା ସହିତ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ, ସାଉଦି ଆରବ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆକୁ ବଗି ରପ୍ତାନି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।