ଆଜି ମଇ ୧ ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶ୍ରମିକ ଦିବସ । ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ସ୍ୱର ଉଠାଇବା ପାଇଁ ୧୮୮୯ ମସିହା ମେ ୧ ତାରିଖକୁ ଶ୍ରମିକ ଦିବସ ରୂପେ ପାଳନ କରଯାଇଥିଲା । ୧୯୨୩ ମସିହାରୁ ଭାରତରେ ୧ ମେ’କୁ ଶ୍ରମିକ ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଇ ଆସୁଛି । ଭାରତରେ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ସୁବିଧା ଲାଗି ଶ୍ରମନୀତି ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି । ସମୟ ବଦଳିବା ସହିତ ଶ୍ରମ ନିୟମରେ ବହୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି । ନୂତନ ଶ୍ରମ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟସୀମା ଓ ବେତନ ନିର୍ଧାରଣ କରାଯାଏ ।
ଆପଣ କ’ଣ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଯେଉଁମାନେ ଅଫିସ୍ କିମ୍ବା କାରଖାନାରେ 8-9 ଘଣ୍ଟାର ସିଫ୍ଟ ପରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି ? ଯଦି ହଁ, ତେବେ ଏହି ଖବର ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ। ନୂତନ ଶ୍ରମ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ଏବେ, ଯଦି ଆପଣ ଆପଣଙ୍କର ସିଫ୍ଟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଘଣ୍ଟା କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ କମ୍ପାନୀକୁ ସେହି ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଇଗୁଣ ମଜୁରୀ ଦେବାକୁ ପଡିବ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରୟାସ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ; ବରଂ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ।
ଓଭରଟାଇମ୍ କ’ଣ ଏବଂ ନିୟମ କାହିଁକି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା?
ସରଳ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସିଫ୍ଟ ବ୍ୟତୀତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ମିନିଟ୍ କାମକୁ ଓଭରଟାଇମ୍ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ, ଅନେକ କମ୍ପାନୀ ଅଧିକ କାମ କରିବେ କିନ୍ତୁ ଦେୟ ଦେବାକୁ କୁହାଗଲେ ପଛଘୁଞ୍ଚା ଦେବେ। ଏହି ଶୋଷଣକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ, ସରକାର ଏବଂ ଶ୍ରମ ବିଭାଗ ଏବେ ସେମାନଙ୍କର କଠୋରତା ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଓଭରଟାଇମର ସଠିକ୍ ରେକର୍ଡ ରଖିବାକୁ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କୁହାଯାଇଛି।
ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି କମ୍ପାନୀ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଓଭରଟାଇମ୍ ଦେବାକୁ ମନା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଯଦି କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ମନା କରେ, ତେବେ ତାକୁ ଭାରୀ ଜରିମାନା ଏବଂ କଠୋର ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।
ନୂତନ ନିୟମର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ କମ୍ ଓଭରଟାଇମ୍ ଅବଧିକୁ ମଧ୍ୟ ଏବେ ଓଭରଟାଇମ୍ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯିବ।
ଯଦି ଆପଣ ଆପଣଙ୍କର ସିଫ୍ଟ ପରେ ୧୫ ରୁ ୩୦ମିନିଟ୍ ଅତିରିକ୍ତ କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଅଧ ଘଣ୍ଟା (୩୦ମିନିଟ୍) ଓଭରଟାଇମ୍ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ।
ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟ ୩୦ ମିନିଟ୍ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତେବେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଣ୍ଟା ଓଭରଟାଇମ୍ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯିବ।
ପୂର୍ବରୁ, କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ୧ କିମ୍ବା ୨ ଘଣ୍ଟା ଅତିରିକ୍ତ କାମ କରାଇ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏପରି କରିବା ବେଆଇନ ହେବ।
ଓଭରଟାଇମ୍ ସୀମା କ’ଣ?
କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ସରକାର ଓଭରଟାଇମ୍ ଉପରେ ଏକ ସୀମା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି।
ନୂତନ ଶ୍ରମ ଆଇନରେ ୮ ଘଣ୍ଟା କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ଏବଂ ୪୮ ଘଣ୍ଟା କାର୍ଯ୍ୟ ସପ୍ତାହ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ ବିନା କୌଣସି କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ସପ୍ତାହରେ ୪୮ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ କାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଆପଣ ସପ୍ତାହରେ ୫ ଦିନ କିମ୍ବା ୪ଦିନ କାମ କରନ୍ତୁ, ମୋଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଘଣ୍ଟା ୪୮ ରହିବ। ଯଦି ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ ୪ଦିନ କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଘଣ୍ଟା ଦିନକୁ `୧୨ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଏଥିରେ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିରତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି । ଓଭରଟାଇମ୍ ସମେତ, ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ମୋଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ୧୨ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନୂତନ ନିୟମ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛି। ଏବେ, ଓଭରଟାଇମ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଏହିପରି ଦିଆଯିବ। ଯଦି ଆପଣ ଆପଣଙ୍କର ସିଫ୍ଟ ପରେ ଅଧିକ କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣ ଦୁଇଗୁଣ ଦରମା ପାଇବେ। ସରଳ ଭାବରେ କହିବାକୁ ଗଲେ, ଯଦି ଆପଣ ଗୋଟିଏ ଅତିରିକ୍ତ ଘଣ୍ଟା କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ସମତୁଲ୍ୟ ଦରମା ଦିଆଯିବ। କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ତାର କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଓଭରଟାଇମ୍ ପାଇଁ ଦରମା ଦେବାକୁ ମନା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହା ଆପଣଙ୍କର ଆଇନଗତ ଅଧିକାର। ଏହି ଦୁଇଗୁଣ ଦରମା ଆପଣଙ୍କର ମୌଳିକ ଦରମା + DA ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯିବ।