ରେଢ଼ାଖୋଲ: ରେଢ଼ାଖୋଲ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହ୍ୟକୁ ନେଇ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଲୁହାପଙ୍କ ଛତାଗଡ଼ ହାତିଧରା ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରାଚୀନ ଲୁହା ଗଳାଇବା ଶିଳ୍ପର ଅବଶେଷ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ଜିଏମ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ)ର ଗବେଷକମାନେ। ଏଥିସହ ଏଠାରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଯୁଗର ମାନବ ବସତି ସମ୍ପର୍କିତ କିଛି ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।
ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ପ୍ରଫେସର ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ ରେଢ଼ାଖୋଲର ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଥିବା ଲୁହାପଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଐତିହ୍ୟର ପ୍ରାଥମିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଗସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। କୁଳପତିଙ୍କ ସହ ଡକ୍ଟର ଅତୁଲ କୁମାର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ଗବେଷକ ଦଳ ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଦଳରେ ଡକ୍ଟର ସାଲା ବେସ୍ରା ଓ ଗବେଷକ ସମ୍ବିତ୍ ମେସୁଆ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ।
ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ସମୃଦ୍ଧ ଭୂଭାଗରେ ଥିବା ରେଢ଼ାଖୋଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ଯୁଗଠାରୁ ଉତ୍ତର-ମଧ୍ୟଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନବ ଇତିହାସର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଅନେକ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ଐତିହାସିକ ନିଦର୍ଶନ ରହିଛି। ତେବେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି। ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ବ୍ୟାପକ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀରେ ରେଢ଼ାଖୋଲର ଏହି ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ମିଳିପାରିନାହିଁ।
ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଲୁହାପଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାଗୈତିହାସିକ ମାନବ ବସତି ସହିତ ପ୍ରାଚୀନ ଲୁହା ଗଳାଇବା କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥିଲା। ଏହି ଅବଶେଷକୁ ଗବେଷକମାନେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ଲୁହା ଶିଳ୍ପର ଏଭଳି ପ୍ରମାଣ ମିଳିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମୟର ଲୋକଙ୍କ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ, ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂଆ ତଥ୍ୟ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।
ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଜିଏମ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେଢ଼ାଖୋଲ ଅଞ୍ଚଳର କମ୍ ଜଣାଶୁଣା ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୱେଷଣ, ତଥ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଆସୁଛି। ଏହି ପ୍ରୟାସ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରୁ ରେଢ଼ାଖୋଲର ସାଂସ୍କୃତିକ, ବୈଷୟିକ ଓ ଐତିହାସିକ ବିକାଶ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂଆ ତଥ୍ୟ ଓ ପ୍ରମାଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ଲୁହାପଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ରେଢ଼ାଖୋଲର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଆହୁରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଛି। ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିସ୍ତୃତ ଅନୁସନ୍ଧାନ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଖନନ, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ ଓ କାଳକ୍ରମିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏଭଳି ଗବେଷଣା ଦ୍ୱାରା ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କେନ୍ଦ୍ର ସହ ରେଢ଼ାଖୋଲର ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ବିକାଶର କ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିବ ବୋଲି କୁଳପତି ପ୍ରଫେସର ବ୍ୟୋମକେଶ ତ୍ରିପାଠୀ କହିଛନ୍ତି।
ରେଢ଼ାଖୋଲର ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଐତିହ୍ୟର ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍, ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ଜିଏମ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଏଭଳି କ୍ଷେତ୍ରଭିତ୍ତିକ ଗବେଷଣା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।