ଭୁବନେଶ୍ୱର: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗତ ୧୨ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରପ୍ତାନିକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ରୂପେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ‘ଭୋକାଲ୍ ଫର୍ ଲୋକାଲ’ ଏବଂ ‘ଲୋକାଲ ଟୁ ଗ୍ଲୋବାଲ୍’ ସଂକଳ୍ପକୁ ସାକାର କରିବା ଲାଗି ସକ୍ରିୟ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଦେଶରେ ଉତ୍ପାଦିତ ସାମଗ୍ରୀକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଲାଗି ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ନିରନ୍ତର ସକ୍ରିୟ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଥିବା କହିଛନ୍ତି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗର ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ ଯଶବୀର ସିଂ। ଆଜି ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ସେ କେନ୍ଦ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗର ଉପଲବ୍ଧି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ ରପ୍ତାନି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମିଳିଥିବା ସଫଳତାର ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।
ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ କହିଛନ୍ତି, ୨୦୧୪-୧୫ ରୁ ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ରପ୍ତାନିରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ମୋଟ ରପ୍ତାନି ୪୬୮ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୮୬୩ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ଐତିହାସିକ ସର୍ବାଧିକ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏଥିରେ ୫.୭%ର ବାର୍ଷିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଦେଖା ଦେଇଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ରପ୍ତାନି ୩୧୦ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ୪୪୨ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସେବା ରପ୍ତାନି ୧୫୮ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ୪୨୧ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ହୋଇଛି। ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୯.୩% ବାର୍ଷିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ହାସଲ କରାଯାଇଛି। ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସାମଗ୍ରୀ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ, ଔଷଧ, ବୟନଶିଳ୍ପ, କୃଷି ଉତ୍ପାଦ, ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ, ରତ୍ନ ପଥର ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ଆଦି ଉତ୍ପାଦ ରପ୍ତାନିକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।
ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ ଯଶବୀର ସିଂ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, ବ୍ୟବସାୟିକ ସୁଗମତାରେ ସୁଧାର ପାଇଁ ବିଭାଗ ଅନେକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏଥିରେ ଟ୍ରେଡ୍ କନେକ୍ଟ ପୋର୍ଟାଲ, ଟ୍ରେଡ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ଆଣ୍ଡ୍ ଆନାଲିଟିକ୍ସ ପୋର୍ଟାଲ, ମର୍ଚାଣ୍ଡାଇଜ୍ ଇମ୍ପୋର୍ଟ ମନିଟରିଂ ପୋର୍ଟାଲ, ଇ-ଆଇଇସି ଜେନେରେସନ୍ ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ସାର୍ଟିଫିକେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱଚ୍ଛତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ ଅନୁପାଳନ ବୋଝ ହ୍ରାସ କରିଛି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସେବାଗୁଡ଼ିକର ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିଛି।
ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, ୟୁରୋପ, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ବ୍ରିଟେନ, ଓମାନ, ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ୟୁଏଇ ଆଦି ଦେଶ ସହିତ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ରାଜିନାମା ଫଳରେ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ମଜବୁତ ହୋଇଛି। ଏସବୁ ରାଜିନାମା ବଜାର ସଂଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ କରିଛି, ନିବେଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଭାରତର ସ୍ଥିତିକୁ ମଜବୁତ କରିଛି।
ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗ ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ କହିଛନ୍ତି, ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ କ୍ଷେତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି। ୨୦୨୫-୨୬ରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି ୮.୪୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଛୁଇଁଛି ଯାହାକି ଏକ ରେକର୍ଡ। ଏଥିରେ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ରପ୍ତାନିର ଅଂଶଧନ ୬୬%ରୁ ଅଧିକ । ଆମେରିକା ଏବଂ ଚୀନ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନୀ କରୁଛନ୍ତି । ଉନ୍ନତ ମାନ, ସହଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଏବଂ ବଜାର ବିବିଧତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଜରିଆରେ ଭାରତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନିକୁ ସମର୍ଥନ କରାଯାଇଛି।
ଭାରତର ଅଗ୍ରଣୀ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଓଡ଼ିଶା ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗ ଅତିରିକ୍ତ ସଚିବ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, ଲମ୍ବା ଉପକୂଳ, ଅନୁକୂଳ ଜଳଜ କୃଷି ପରିବେଶ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସହିତ ଓଡ଼ିଶା ୨୦୨୫-୨୬ରେ ୬୨.୩୨୮ କୋଟି ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର (୫,୪୨୮.୬୭ କୋଟି ଟଙ୍କା) ମୂଲ୍ୟର ୧୦୦,୮୯୭ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରିଛି। ରାଜ୍ୟ ପୂର୍ବ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ରପ୍ତାନି ପରିମାଣରେ ୯.୬୩% ଏବଂ ରପ୍ତାନି ମୂଲ୍ୟରେ ୧୧.୯୦% ଅଭିବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରିଛି। ଓଡ଼ିଶାରେ ୬୪ ପଞ୍ଜିକୃତ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ରପ୍ତାନିକାରୀ, ୪୫ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ଆଧୁନିକ ଶୀତଳ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁବିଧା ଏବଂ ଜଳଚାଳନା ବିକାଶକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ୩୬ଟି ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ହାଚେରୀ ଅଛି। ବର୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ଭାନାମେଇ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଉତ୍ପାଦନ ୫୩,୬୨୮ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, ପାରାଦୀପ, ଧାମରା ଏବଂ ବଳରାମଗଡିରେ ପ୍ରମୁଖ ମାଛଧରା ବନ୍ଦର ସହିତ ବାହାବଳପୁର, ବାଲୁଗାଁ, ଚୁଡାମଣି ଏବଂ କୋସିଆରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଛ ଅବତରଣ କେନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେବା ଯୋଗୁ ରାଜ୍ୟର ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ କ୍ଷେତ୍ର ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରଗତି ହାସଲ କରିଛି। ପାରାଦୀପ ବନ୍ଦର ଦେଇ କଣ୍ଟେନର ମାଧ୍ୟମରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ କଣ୍ଟେନର ପରିବହନ କ୍ଷମତା ୭୬ରୁ ୧୫୮କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଏଥିରେ ୧୦୭% ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।
ଯଶବୀର ସିଂ କହିଛନ୍ତି, ସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ, ବିବିଧ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ହେତୁ ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ଅପାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ରାଜ୍ୟ ଅନେକ ଅଭିନବ ଭୌଗୋଳିକ ସୂଚକ (ଜିଆଇ) ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଏଠାରେ କାଜୁ, ଚିନାବାଦାମ, କନ୍ଦମୂଳ, ଆମ୍ବ, ପଣସ, ଡ୍ରାଗନ ଫ୍ରୁଟ୍, ଶ୍ରୀଅନ୍ନ, ମସଲା, ଦୁଗ୍ଧଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫୁଲ ଚାଷ ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ ରପ୍ତାନିରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ରାୟଗଡ଼ାରେ ଏମଆଇଟିଏସ ମେଗା ଫୁଡ୍ ପାର୍କ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ରପ୍ତାନି ଆଧାରିତ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ସେ କହିଛନ୍ତି, ବୈଦେଶିକ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ୨୦୨୩, ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ରପ୍ତାନି କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିବା, ରପ୍ତାନି ଯୋଜନା ପାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ନିର୍ଯାତ ବନ୍ଧୁ କ୍ଷମତା-ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗ ରପ୍ତାନି ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି। ଏହି ପ୍ରୟାସଗୁଡ଼ିକ ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିଛି, ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଉନ୍ନତ କରିଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ରପ୍ତାନି ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛି।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ, ଗତ ବାର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗର ସଫଳତା ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଭାରତର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛି। ରପ୍ତାନି ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ଡିଜିଟାଲ ରୂପାନ୍ତର, ଦୃଢ଼ ବାଣିଜ୍ୟ ସହଭାଗୀତା ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ର ଆଧାରିତ ସମର୍ଥନ ମାଧ୍ୟମରେ, ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ସହିତ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ମହାଶକ୍ତି ହେବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତିରେ ଅଛି ବୋଲି ଶ୍ରୀ ସିଂ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଉତ୍ପାଦ ରପ୍ତାନି ବିକାଶ ପ୍ରାଧିକରଣର ଉପନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅର୍ଚ୍ଚିମାନ ଲାହିରୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।