ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ହାତରେ ନଗଦ ନାହିଁ, ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। ମୋବାଇଲ୍ ଉଠାନ୍ତୁ, QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ କିଛି ସେକେଣ୍ଡରେ ପେମେଣ୍ଟ ସରିଯାଏ। ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ UPI ଏବେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ। ଚା’ ଦୋକାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ଠାରୁ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ପ୍ରାୟ ସବୁଠି UPI ପେମେଣ୍ଟ ହେଉଛି।
କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହି ‘ଫ୍ରି ପେମେଣ୍ଟ’ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ₹୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ କିଛି UPI କାରବାର ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଲାଗିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଛି। ଏହା ଫଳରେ UPI ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ପଡ଼ିବ କି, ଏହାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ରୁ ବଦଳିବ ନିୟମ!
ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ସ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (NPCI)ର FAQ ଅନୁଯାୟୀ, ନୂଆ ଚାର୍ଜ ସମ୍ପର୍କିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରୁ ଲାଗୁ ହେବ। ବିଶେଷକରି ₹୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର କିଛି ବର୍ଗର ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶୁଳ୍କ ଲାଗିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ UPI ପେମେଣ୍ଟରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ₹୫ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ—ଏପରି ନୁହେଁ। ଚାର୍ଜ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗ, କାରବାରର ପ୍ରକାର ଏବଂ ଲାଗୁଥିବା MDR ନିୟମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ପେଟ୍ରୋଲ୍ଠାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍—କେଉଁଠି ଲାଗିବ ₹୫?
କିଛି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସେବା ବର୍ଗ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ୦.୪% ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍ (MDR) ବଦଳରେ ସ୍ଥିର ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଏହି ବର୍ଗରେ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ପମ୍ପ, ଟେଲିକମ୍, ବୀମା ଏବଂ ରେଳବାଇ ଭଳି ସେବା ରହିଛି। ଏହାଛଡ଼ା ବିଦ୍ୟୁତ୍, ପାଣି ଏବଂ ପାଇପ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିଲ୍ ଭଳି ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶୁଳ୍କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଅର୍ଥାତ୍, ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବର୍ଗରେ ₹୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ପେମେଣ୍ଟ କଲେ ପ୍ରତି କାରବାରରେ ସର୍ବାଧିକ ₹୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲାଗିପାରେ।
ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ ଏବଂ ଷ୍ଟକ୍ ମାର୍କେଟ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ହାର ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ୦.୦୨% ହାର, ସର୍ବାଧିକ ₹୩୦୦ ସୀମା ସହିତ ଲାଗୁ ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ତେବେ କିଛି ଅଟୋ-ଡେବିଟ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଏହି MDR ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବାଦ୍ ପଡ଼ିବ।
UPIର ବ୍ୟବହାର ଯେତେ ବଢ଼ୁଛି, ଏହାର ପଛରେ ଥିବା ଡିଜିଟାଲ୍ ଇନ୍ଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚର ଚାଲୁ ରଖିବାର ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ୁଛି। ସର୍ଭର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ, ନେଟୱାର୍କ ପରିଚାଳନା, ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଠକେଇ ରୋକିବା ଭଳି କାମରେ ବଡ଼ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି।
NPCI ଅନୁଯାୟୀ, UPI ନେଟୱାର୍କ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ₹୨୦,୦୦୦ କୋଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି। ସରକାରୀ ସମର୍ଥନ ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟ UPIର ବ୍ୟାପକ ବିସ୍ତାର ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି।
ଏହାର ଆକାର ବୁଝିବା ପାଇଁ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ର ତଥ୍ୟ ହିଁ ଯଥେଷ୍ଟ। ଏହି ମାସରେ UPIରେ ପ୍ରାୟ ୨,୪୫୧ କୋଟି କାରବାର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମୋଟ କାରବାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ₹୨୯.୯ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଥିଲା।
ନିୟମ ଆସିଲା କେଉଁଠାରୁ?
କର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଇନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍, ୨୦୨୬କୁ ସଂସଦର ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନରେ ପାରିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ପରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୪ରେ ସରକାର ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଜାରି କରି ₹୨,୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଏବଂ RuPay ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବା ବିରୋଧରେ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ହାର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ UPI ପରିଚାଳନା କମିଟିକୁ ଦିଆଯାଇଛି।
ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଚାର୍ଜ ପଡ଼ିବ କି? ଏଠି ହିଁ ରହିଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
MDR ଲାଗୁ ହେବା ଏବଂ ସେହି ଶୁଳ୍କକୁ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ରାହକଙ୍କଠାରୁ ଆଦାୟ କରିବା—ଦୁଇଟି ଏକା ଜିନିଷ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପକେଟରୁ ହିଁ ଟଙ୍କା କଟିବ, ଏହା ଏବେଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ଏହା ସହିତ ଆଉ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ବାକି ରହିଛି—MDR ଉପରେ GST ଲାଗିବ କି? ଏହି ଚାର୍ଜରୁ ମିଳୁଥିବା ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟାଙ୍କ, UPI ଆପ୍ ଏବଂ NPCIର ଅଂଶ କେତେ ରହିବ? ଆଉ କୌଣସି ଦୋକାନୀ ଗ୍ରାହକଙ୍କଠାରୁ ସିଧାସଳଖ ଏହି ଶୁଳ୍କ ନେଲେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ କ’ଣ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହେବ?
ଅର୍ଥାତ୍, UPI ପେମେଣ୍ଟରେ ଚାର୍ଜ ନେଇ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପକେଟ୍ରୁ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଟଙ୍କା ଯିବ, ତାହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ନିୟମ ଲାଗୁ ହେବା ପରେ ହିଁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—‘ଫ୍ରି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ’ର ପରିଚୟ ପାଇଥିବା UPI କି ଏବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି? ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ ପରେ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ରହିବ, ତା’ ଉପରେ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର।