ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ କାରଣରୁ ଉପୁଜିଥିବା ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଏବଂ ଏହି ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ବିଷୟରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ୧୫ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୫ ରେ “ଉଚ୍ଚ କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ ଜନସାଂଖିକୀୟ ମିଶନ” ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ୧୧, ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ୨୦୨୫ ରେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା।
ପ୍ରକାଶ ପ୍ରଭାକର ନଭଲେକର (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେବେ। ଜନଗଣନା କମିଶନରଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ତିନି ଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ବିଶେଷଜ୍ଞ-ଶ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ମିଶ୍ର (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆଇଏଏସ୍), ଶ୍ରୀ ବାଲାଜୀ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆଇପିଏସ୍) ଏବଂ ଡ. ଶାମିକା ରବି କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ରହିବେ। ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଯୁଗ୍ମ ସଚିବ କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ସଚିବ ହେବେ। ଏହି କମିଟି ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ରିପୋର୍ଟ ଦାଖଲ କରିବ। ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ, ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟକାଳକୁ ଛଅ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇପାରେ।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ ଏକ୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟରେ କହିଛନ୍ତି: “ବେଆଇନ ଅନୁପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ଅସ୍ବାଭାବିକ ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯେକୌଣସି ରାଷ୍ଟ୍ରର ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଏକ ବହୁତ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ। ଏହି ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ‘୧୫ ଅଗଷ୍ଟ, ୨୦୨୫’ ଉପରେ ‘ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କମିଟି’ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଖୁସି ଯେ ସରକାର ଏହି କମିଟି ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ୍ ପ୍ରକାଶ ପ୍ରଭାକର ନଭଲେକର (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ ଏହି କମିଟିରେ ଜନଗଣନା କମିଶନରଙ୍କ ସମେତ ଶ୍ରୀ ଦୁର୍ଗା ଶଙ୍କର ମିଶ୍ର (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆଇଏଏସ୍) ଶ୍ରୀ ବାଲାଜୀ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବ (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆଇ. ପି. ଏସ୍.), ଏବଂ ଡ. ଶାମିକା ରବି ଏହାର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ରହିବେ। ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଯୁଗ୍ମ ସଚିବ (ପରେନର୍ସ-୧) ଏହି କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ସଚିବ ହେବେ। ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା ଯାହା କେବଳ ଆମର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ସହିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା, ସାମାଜିକ ଢାଞ୍ଚାରେ ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଜନଜାତି ସମାଜର ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ମଧ୍ୟ ଜଡିତ। ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ କାରଣରୁ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଘଟୁଥିବା ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଏହି କମିଟି କରିବ। ଏହା ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସ୍ତରରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ପରିବର୍ତ୍ତନର ଢାଞ୍ଚାକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ତଥା ସମୟବଦ୍ଧ ସମାଧାନ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବ ।
ଏହି ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କମିଟି ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ୱାଭାବିକ କାରଣରୁ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ଘଟୁଥିବା ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବରେ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବ, ସେଗୁଡ଼ିକର କାରଣ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ନୀତି, ବୈଧାନିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ପଦକ୍ଷେପ ସୁପାରିସ କରିବ। କମିଟିର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
I. ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ସମେତ ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆହ୍ୱାନ ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବିଚାରବିମର୍ଶ କରିବା।
II. ଏଭଳି ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ, ଯେପରିକି ସୀମାପାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ (ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ସମେତ), ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମାଜିକ-ପରିବେଶଗତ କାରକଗୁଡ଼ିକର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା।
III. ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପଛରେ ଥିବା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ଯେଉଁଥିରେ ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ , ଅସ୍ୱାଭାବିକ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ସୁନିୟୋଜିତ ପ୍ରବାସ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
IV. ଧାର୍ମିକ କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସ୍ତରରେ ସଂରଚନାତ୍ମକ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା, ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ବ୍ୟାପକ ଧାରାଠାରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି।
V. ଦେଶରେ ପୂର୍ବରୁ ବସବାସ କରୁଥିବା ବେଆଇନ ପ୍ରବାସୀମାନଙ୍କ ଆଇନଗତ, ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସମୟବଦ୍ଧ ଚିହ୍ନଟ, ଅଟକ ଏବଂ ନିର୍ବାସନ ପାଇଁ ଏକ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ପରିଚାଳନା ପ୍ରଣାଳୀ ସୁପାରିଶ କରିବା।
VI. ଏଭଳି ଧାରାଗୁଡ଼ିକର ନିରନ୍ତର ତଦାରଖ ପାଇଁ ସୀମା ପରିଚାଳନା, ଜନସଂଖ୍ୟା ସ୍ଥିରୀକରଣ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଲାଗି ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସଂସ୍ଥାଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁପାରିଶ କରିବା।
VII. ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ଏବଂ ଫଳସ୍ୱରୂପ ଜନସଂଖ୍ୟାଗତ ଅସନ୍ତୁଳନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟାପକ ନୀତି ଢାଞ୍ଚାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବା।
VIII. ବେଆଇନ ପ୍ରବାସ ସମେତ ଜନସାଂଖିକୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ କମିଟି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ସୁପାରିଶ କରିପାରେ।