ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଚର୍ମରେ ହଠାତ୍ ଛୋଟ ଛୋଟ ଫୋଟକା, ଜଳାପୋଡ଼ା, ବିନ୍ଧା କିମ୍ବା ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେଲେ ଅନେକ ସମୟରେ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଚର୍ମ ସମସ୍ୟା ବୋଲି ଅଣଦେଖା କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହା ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ବା ହର୍ପିସ୍ ଜୋଷ୍ଟର ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ଚର୍ମ ନୁହେଁ, ଶରୀରର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।
ଗବେଷଣାରେ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ଓ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ବଢ଼ିଥିବା ବିପଦ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ହୃଦଘାତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କେତେକ ହୃଦରୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଘଟଣାର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ ବୋଲି କିଛି ଅଧ୍ୟୟନ ସୂଚାଇଛି। ବିଶେଷକରି ସଂକ୍ରମଣ ପରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦିନ ଓ ସପ୍ତାହଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ହୁଏ?
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ଭାରିସେଲା-ଜୋଷ୍ଟର ଭାଇରସ୍ (Varicella-Zoster Virus) ଯୋଗୁଁ ହୁଏ। ଏହି ସମାନ ଭାଇରସ୍ ଚିକେନପକ୍ସର କାରଣ ହୋଇଥାଏ।
ଚିକେନପକ୍ସ ଭଲ ହୋଇଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଭାଇରସ୍ ଶରୀରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାଲିଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ସ୍ନାୟୁ କୋଷରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିପାରେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବୟସ ବଢ଼ିବା କିମ୍ବା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଦୁର୍ବଳ ହେବା ସମୟରେ ଏହି ଭାଇରସ୍ ପୁଣି ସକ୍ରିୟ ହୋଇ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସର ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ?
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଜଳାପୋଡ଼ା, କୁଣ୍ଡାଇବା କିମ୍ବା ଝିମ୍ଝିମ୍ ଭଳି ଅନୁଭୂତି ହୋଇପାରେ। ଏହା ପରେ ଶରୀର କିମ୍ବା ମୁହଁର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଫୋଟକା ଦେଖାଯାଏ।
ଏହି ଫୋଟକାଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ ସ୍ନାୟୁ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲିପାରେ ଏବଂ ପରେ ଶୁଖି ଯାଇ ସାଧାରଣତଃ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ହୋଇଯାଏ।
ଫୋଟକା ଭଲ ହେଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସର ଏକ ଜଣାଶୁଣା ଜଟିଳତା ହେଉଛି ପୋଷ୍ଟହର୍ପେଟିକ୍ ନ୍ୟୁରାଲଜିଆ (Postherpetic Neuralgia)। ଏଥିରେ ଚର୍ମର ଫୋଟକା ଭଲ ହୋଇଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ନାୟୁଜନିତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜାରି ରହିପାରେ।
କେତେକ ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ମାସ ମାସ ଧରି ରହିପାରେ। ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ଏଭଳି ଜଟିଳତାର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିପାରେ।
ଆଖି ଚାରିପାଖରେ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ହେଲେ ସାବଧାନ
ଯଦି ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ମୁହଁ କିମ୍ବା ଆଖି ଚାରିପାଖରେ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ହାଲୁକା ଭାବେ ନେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏପରି ସଂକ୍ରମଣ ଆଖି ଓ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ବିରଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାଇରସ୍ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରି ଏନସେଫାଲାଇଟିସ୍ (ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ) ଭଳି ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ଓ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ସମ୍ପର୍କ?
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ପରେ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ର ବିପଦ ବଢ଼ିବା ନେଇ ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ତଥ୍ୟ ମିଳିଛି। ବିଶେଷକରି ସଂକ୍ରମଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଏହି ବିପଦ ଅଧିକ ଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।
ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏହାର ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଭାଇରସ୍ ଯୋଗୁଁ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରଦାହ। ଏହାକୁ ଭାସ୍କୁଲୋପାଥି (Vasculopathy) ସହ ସମ୍ପର୍କିତ କରାଯାଇଛି।
ତେବେ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ହେବ ବୋଲି ଅର୍ଥ ନୁହେଁ। ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ଓ ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଏହାର ଜୈବିକ କାରଣ ନେଇ ଗବେଷଣା ଜାରି ରହିଛି।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସରୁ ହୃଦଘାତର ବିପଦ ବଢ଼େ କି?
କେତେକ ଗବେଷଣାରେ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ପରେ ହୃଦଘାତ ଓ ଅନ୍ୟ ହୃଦରୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଘଟଣା ବଢ଼ିବାର ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଯାଇଛି। ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ସମୟରେ ଶରୀରରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରଦାହ ଓ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ଉପରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଏଥିରେ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ।
ଏହି କାରଣରୁ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସକୁ କେବଳ ଚର୍ମରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫୋଟକା ଭାବେ ନଦେଖି, ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଶୀଘ୍ର ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଜରୁରୀ।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସକୁ କିପରି ରୋକିବେ?
ଟୀକାକରଣ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ପ୍ରତିରୋଧର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉପାୟ। ବିଶେଷକରି ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ ଶିଙ୍ଗଲ୍ସର ବିପଦ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ଟୀକାକରଣ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିପାରନ୍ତି।
ଘରେ କାହାରି ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ହୋଇଥିଲେ ତାଙ୍କର ଫୋଟକାକୁ ସିଧାସଳଖ ଛୁଇଁବାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ। ଫୋଟକାକୁ ସଫା ଓ ଢାଙ୍କି ରଖିବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ। ବିଶେଷକରି ଚିକେନପକ୍ସ ହୋଇନଥିବା କିମ୍ବା ଟୀକା ନେଇନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅଧିକ ସତର୍କ ରହିବା ଉଚିତ।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖିଲେ କ’ଣ କରିବେ?
ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ହଠାତ୍ ଜଳାପୋଡ଼ା, ଝିମ୍ଝିମ୍ କିମ୍ବା ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହ ଫୋଟକା ଦେଖାଦେଲେ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଆଲର୍ଜି କିମ୍ବା ଚର୍ମ ସମସ୍ୟା ଭାବି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବିଶେଷକରି ଆଖି ନିକଟରେ ଫୋଟକା, ମୁହଁରେ ଲକ୍ଷଣ, ଅସ୍ୱାଭାବିକ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ଦୁର୍ବଳତା, କଥା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା କିମ୍ବା ଛାତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରୀ ସହାୟତା ନିଅନ୍ତୁ।
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସକୁ ଅଣଦେଖା ନୁହେଁ
ଶିଙ୍ଗଲ୍ସ ଦେଖିବାକୁ ଏକ ଚର୍ମ ସମସ୍ୟା ଭଳି ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର ସମେତ ଶରୀରର ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ଓ ହୃଦଘାତ ସହ ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାରୁ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ଶୀଘ୍ର ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଭଲ ପଦକ୍ଷେପ।